Bariatrik əməliyyatın riskləri və ağırlaşmaları

Bariatrik əməliyyatlar piylənmənin müalicəsində istifadə olunan cərrahi üsullardır. Bu əməliyyatlar bəzi insanlarda çəki azalmasına və piylənmə ilə əlaqəli xəstəliklərin idarəsinə kömək edə bilər. Bununla yanaşı, hər cərrahi müdaxilədə olduğu kimi, burada da risklər və mümkün ağırlaşmalar mövcuddur. Əməliyyat barədə qərar verərkən yalnız faydaları deyil, qısa və uzunmüddətli təhlükələri də nəzərə almaq vacibdir.

Bariatrik əməliyyatlarda əsas risklər

Bariatrik riskləri əməliyyatın növünə, xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə, əvvəlki əməliyyatlara və əməliyyatdan sonrakı qaydalara əməl olunmasına görə dəyişə bilər. Risklərin bir hissəsi hər bir əməliyyatda görülə bilən ümumi cərrahi risklərdir, digərləri isə məhz mədə və bağırsaq üzərində aparılan müdaxilələrə daha çox xasdır.

1. Qanaxma və infeksiya

Əməliyyat zamanı və ya əməliyyatdan sonra qanaxma yarana bilər. İnfeksiya isə kəsik yerində, qarın boşluğunda və ya daha dərin toxumalarda inkişaf edə bilər. Qızdırma, yaranın qızarması, artan ağrı və pis qoxulu axıntı xəbərdarlıq əlamətləri sayıla bilər.

2. Laxta əmələ gəlməsi

Uzun əməliyyat, az hərəkətlilik və bəzi fərdi risk faktorları damar daxilində laxta yaranma ehtimalını artırır. Bu laxta ağciyərə keçərsə, ciddi vəziyyət yarada bilər. Buna görə erkən ayağa qalxma, hərəkət və həkimin tövsiyə etdiyi profilaktika önəmlidir.

3. Anesteziya ilə bağlı problemlər

Ümumi anesteziya zamanı nəfəsalma, ürək-damar reaksiyaları və dərmanlara həssaslıqla bağlı fəsadlar mümkündür. Bəzi xəstələrdə yuxu apnesi, ürək xəstəliyi və ya ağciyər problemləri bu riski artıra bilər.

Əməliyyata xas mümkün ağırlaşmalar

Mədə və bağırsaq sızması

Bariatrik prosedurlardan sonra tikiş xəttindən sızma yarana bilər. Bu, təcili diqqət tələb edən ciddi ağırlaşmadır. Güclü qarın ağrısı, sürətli nəbz, hərarət və ümumi vəziyyətin pisləşməsi buna işarə edə bilər.

Darlıq və ya keçid problemi

Bəzi hallarda mədə və ya bağırsaq hissəsində daralma inkişaf edə bilər. Bu, qida qəbulunda çətinlik, qusma, udma problemi və davamlı narahatlıq yarada bilər. Bəzən endoskopik və ya cərrahi müdaxilə lazım olur.

Qida çatışmazlıqları

Mədə həcminin azalması və ya bağırsaqda sorulmanın dəyişməsi dəmir, B12 vitamini, fol turşusu, kalsium, D vitamini və digər qida maddələrinin çatışmazlığına səbəb ola bilər. Bu çatışmazlıqlar yorğunluq, saç tökülməsi, sümük zəifləməsi, anemiya və sinir sistemi şikayətləri ilə özünü göstərə bilər.

Susuzlaşma

Əməliyyatdan sonra az yemək və içmək, tez doyma və qusma susuzlaşma riskini artırır. Susuzlaşma başgicəllənmə, ağız quruluğu, zəiflik və sidiyin azalması ilə özünü göstərə bilər.

Uzunmüddətli ağırlaşmalar nələr ola bilər?

Bəzi ağırlaşmalar əməliyyatdan aylar və ya illər sonra üzə çıxır. Bunlara qida əlavələrinə ehtiyac, vitamin-mineral çatışmazlığı, öd daşı yaranması, qarın boşluğunda yapışıqlıqlar, təkrarlayan qusma, reflüks və bəzi əməliyyat növlərində çəki artımının yenidən baş verməsi daxil ola bilər. Hər bir əməliyyat növünün özünəməxsus uzunmüddətli izlənməsi var.

Psixoloji və davranışla bağlı çətinliklər

Çəki itkisi təkcə bədənə deyil, ruhi vəziyyətə də təsir göstərə bilər. Qida ilə emosional münasibət, bədən görüntüsü, yeni qidalanma qaydalarına uyğunlaşma və sosial dəstək ehtiyacı bəzi xəstələrdə çətinlik yaradır. Lazım gəldikdə psixoloji dəstək faydalı olur.

Kimlərdə risk daha yüksək ola bilər?

Bariatrik riskləri bəzi hallarda daha yüksək olur: ağır yuxu apnesi, nəzarətsiz diabet, ürək və ağciyər xəstəlikləri, siqaret istifadəsi, əvvəlki qarın əməliyyatları, qan laxtalanma riski, ciddi qida çatışmazlığı və əməliyyatdan sonra tövsiyələrə əməl etməmək bu qrupda yer alır. Həkim əməliyyatdan əvvəl geniş qiymətləndirmə apararaq fərdi riskləri müəyyən edir.

Riskləri azaltmaq üçün nə etmək olar?

• Əməliyyatdan əvvəl bütün tibbi problemləri həkimə bildirin.
• Siqareti dayandırın və spirt istifadəsi barədə həkimlə danışın.
• Qan durulaşdırıcı və digər dərmanları yalnız göstərişlə istifadə edin.
• Qidalanma, vitamin və mineral planına əməl edin.
• Əməliyyatdan sonra hərəkətlilik və maye qəbulunu həkimin göstərişi ilə artırın.
• Nəzarət müayinələrini qaçırmayın.

Nə zaman təcili həkimə müraciət etməli?

Şiddətli qarın ağrısı, davamlı qusma, yüksək hərarət, nəfəs darlığı, sinə ağrısı, huşbulanma, yaradan irinli axıntı, sürətlə pisləşən halsızlıq və ya qara nəcis kimi əlamətlər olduqda təcili qiymətləndirmə lazımdır. Bu simptomlar ciddi ağırlaşmanın göstəricisi ola bilər.

Nəticə

Bariatrik əməliyyatlar bir çox xəstədə fayda verə bilsə də, bariatrik riskləri diqqətlə nəzərdən keçirilməlidir. Ən doğru qərar fərdi sağlamlıq vəziyyəti, əməliyyat növü, gözlənilən fayda və mümkün ağırlaşmalar birlikdə qiymətləndirildikdə verilir. Suallarınızı əməliyyatdan əvvəl cərrah, anestezioloq və qidalanma mütəxəssisi ilə müzakirə etmək təhlükəsiz qərara kömək edir.

FAQ

Bariatrik əməliyyatın ən ciddi riski nədir?

Ən ciddi risklərdən biri tikiş xəttindən sızma və ya ağır infeksiyadır. Qan laxtası, ciddi qanaxma və anesteziya ilə bağlı fəsadlar da təcili diqqət tələb edə bilər.

Əməliyyatdan sonra vitamin qəbul etmək niyə vacibdir?

Mədə həcmi azaldığı və ya sorulma dəyişdiyi üçün bəzi vitamin və mineralların çatışmazlığı yarana bilər. Müntəzəm əlavələr bu riski azaltmağa kömək edir.

Bariatrik əməliyyatdan sonra yenə kökəlmək mümkündürmü?

Bəzi insanlarda zamanla çəki artımı yenidən ola bilər. Bu, qidalanma vərdişləri, təqib planı və əməliyyat növü ilə bağlı dəyişə bilər.

Hər kəs bariatrik əməliyyat üçün uyğun deyilmi?

Xeyr. Uyğunluq bədən çəkisi, yanaşı xəstəliklər, ümumi risklər, psixoloji vəziyyət və əvvəlki müalicələr nəzərə alınaraq müəyyən edilir.

Əməliyyatdan sonra nəzarət müayinələri niyə lazımdır?

Nəzarət müayinələri qida çatışmazlığını, çəki dəyişimini və mümkün ağırlaşmaları erkən aşkar etməyə kömək edir.