Beyin şişi müalicəsindən sonra təkrarlanma əlamətləri

Beyin şişi müalicəsindən sonra ən çox narahat edən suallardan biri şişin yenidən qayıdıb-qayıtmamasıdır. Təkrarlanma riski şişin növündən, yerləşdiyi sahədən, aparılan müalicədən və fərdi sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır. Buna görə müalicə bitdikdən sonra diqqətli izləmə çox önəmlidir.

Təkrarlanma nə deməkdir?

Təkrarlanma, əvvəl müalicə olunmuş şişin yenidən böyüməsi və ya eyni nahiyədə, bəzən də yaxın toxumalarda yenidən görünməsi deməkdir. Bəzi hallarda simptomlar yavaş inkişaf edir, bəzən isə daha qəfil ortaya çıxır. Hər yeni əlamət mütləq təkrarlanma anlamına gəlməsə də, dəyişiklikləri vaxtında qiymətləndirmək lazımdır.

Hansı əlamətlərə diqqət etməli?

Aşağıdakı əlamətlər müalicədən sonra xüsusi diqqət tələb edir, xüsusən də əvvəlki vəziyyətlə müqayisədə yeni yaranıbsa və ya getdikcə artırsa:

• Yeni və ya güclənən baş ağrısı: xüsusən səhərlər daha çox olan, öskürək, əyilmə və ya gərginliklə artan ağrılar.

• Qıcolma və ya tutmalar: əvvəllər olmamış qıcolmaların başlaması və ya mövcud qıcolmaların tezliyinin artması.

• Görmə dəyişiklikləri: bulanıq görmə, iki görmə, görmə sahəsində daralma və ya işıqları fərqli görmə.

• Danışıq və anlama çətinliyi: sözləri tapmaqda çətinlik, danışığın aydın olmaması və ya deyilənləri başa düşməkdə problem.

• Ətraflarda zəiflik və ya keyimə: qol, ayaq və ya üzün bir tərəfində gücsüzlük, tarazlıq itkisi, yerişdə dəyişiklik.

• Şəxsiyyət və ya yaddaş dəyişiklikləri: çaşqınlıq, diqqət azalması, unutqanlıq, davranış dəyişiklikləri.

• Ürəkbulanma və qusma: xüsusən baş ağrısı ilə birlikdə və ya səhərlər daha çox olduqda.

Bu əlamətlər niyə vacibdir?

Beyin şişi, beyin toxumasına təzyiq göstərə, maye dövranını poza və ya müəyyən funksiyaları idarə edən sahələrə təsir edə bilər. Buna görə təkrarlanma bəzən ağrı, hərəkət, nitq, görmə və davranışda dəyişikliklərə səbəb olur. Eyni zamanda, əməliyyat, şüa terapiyası və dərmanlar da oxşar simptomlara yol aça bilər. Yalnız müayinə və görüntüləmə ilə səbəb dəqiqləşdirilir.

Hansı hallarda təcili yardım lazımdır?

Bəzi əlamətlər təcili qiymətləndirmə tələb edir. Aşağıdakılar olduqda gecikmədən təcili tibbi yardım axtarın:

• Birdən başlayan və ya çox güclü baş ağrısı

• Yeni qıcolma və ya ardıcıl qıcolmalar

• Birdən yaranan zəiflik, üz asimmetriyası və ya nitq pozulması

• Şüurun qarışması, yuxululuq və ya huşun bulanması

• Davamlı qusma və ya sürətlə pisləşən vəziyyət

İzləmə necə aparılır?

Müalicədən sonra planlı nəzarət görüşləri çox vacibdir. Həkim adətən simptomlarınızı soruşur, nevroloji müayinə aparır və lazım gəldikdə MRT və ya digər görüntüləmə müayinələri təyin edir. Bu nəzarətlərin məqsədi mümkün dəyişiklikləri erkən aşkar etməkdir. Planlı görüşləri buraxmamaq vacibdir, hətta özünüzü yaxşı hiss etsəniz belə.

Özünüz nəyi qeyd edə bilərsiniz?

Şikayətlərinizi yazmaq həkimə kömək edir. Baş ağrısının nə vaxt başladığını, nə qədər sürdüyünü, tutmaların olub-olmadığını, görmə və danışıq dəyişikliklərini, həmçinin gündəlik fəaliyyətlərə təsirini qeyd edin. Bu məlumatlar təkrarlanma ilə başqa səbəbləri ayırd etməyə yardım edə bilər.

Simptomlar təkrarlanma olmaya da bilər

Müalicədən sonra yaranan bəzi dəyişikliklər şişin qayıtması ilə bağlı olmur. Şüa sonrası dəyişikliklər, çapıq toxuması, dərmanların yan təsirləri, yorğunluq, qan təzyiqi problemləri və ya infeksiyalar oxşar əlamətlər yarada bilər. Buna görə özbaşına nəticə çıxarmaq əvəzinə həkimlə əlaqə saxlamaq daha doğrudur.

Riskinizi azaltmaq və izləməni asanlaşdırmaq üçün məsləhətlər

• Müalicədən sonra bütün kontrol müayinələrinə gedin.

• Yeni simptomları gecikdirmədən həkimə bildirin.

• Təyin olunan dərmanları düzgün istifadə edin.

• Qıcolma riski varsa, təhlükəsizlik qaydalarına əməl edin.

• Yuxu, qidalanma və gündəlik fəaliyyət barədə həkimin tövsiyələrinə uyğun davranın.

Nəticə

Beyin şişi müalicəsindən sonra təkrarlanma riski mövcud ola bilər, ona görə bədəninizdə yeni və ya artan dəyişiklikləri izləmək vacibdir. Baş ağrısı, qıcolma, görmə və nitq problemləri, gücsüzlük və davranış dəyişiklikləri diqqətə alınmalıdır. Erkən müraciət müayinənin vaxtında aparılmasına kömək edir və növbəti addımların planlanmasını asanlaşdırır.

FAQ

Beyin şişi müalicəsindən sonra təkrarlanma nə qədər tez olur?

Bu, şişin növündən, müalicədən və fərdi amillərdən asılıdır. Dəqiq vaxtı əvvəlcədən demək olmur, buna görə planlı nəzarət vacibdir.

Baş ağrısı mütləq təkrarlanma deməkdir?

Xeyr. Baş ağrısı müalicə sonrası təsirlərdən, yorğunluqdan və ya başqa səbəblərdən də yarana bilər. Amma yeni və ya güclənən ağrı həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Qıcolma olsa, nə etməliyəm?

Əgər yeni qıcolma yaranarsa və ya qıcolmalar artırsa, həkimlə təcili əlaqə saxlayın. Qıcolma uzanarsa, təcili yardım çağırın.

Şikayətlərim olmasa belə kontrol müayinəsinə getməliyəm?

Bəli. Bəzi dəyişikliklər erkən mərhələdə hiss olunmaya bilər. Planlı MRT və müayinələr təkrarlanmanı vaxtında aşkar etməyə kömək edir.

Təkrarlanmanı evdə özüm ayırd edə bilərəm?

Tam dəqiqliklə yox. Evdə simptomları izləmək faydalıdır, amma səbəbi yalnız həkim müayinəsi və görüntüləmə ilə müəyyən etmək mümkündür.