Boyun disk yırtığı üçün əməliyyat nə vaxt lazımdır?

Boyun disk yırtığı hər zaman əməliyyat demək deyil. Bir çox insanda ağrı, keyimə və ya boyundan qola yayılan narahatlıq konservativ müalicə ilə azalır. Amma bəzi hallarda sinir və ya onurğa beyni sıxılması əməliyyatı daha uyğun seçim edə bilər.

Boyun disk yırtığı nədir?

Onurğa sütunundakı fəqərələrin arasında yerləşən disklər amortizator kimi fəaliyyət göstərir. Diskin xarici hissəsi zədələnib daxilə doğru çıxıntı verdikdə sinir köklərinə və ya onurğa beyninə təzyiq yarana bilər. Bu zaman boyun ağrısı, çiyinə və qola yayılan ağrı, keyimə, iynələnmə və əzələ zəifliyi müşahidə oluna bilər.

Əməliyyat nə vaxt düşünülür?

Boyun disk yırtığı əməliyyatı, adətən, ilk seçim olmur. Əksər xəstələrdə əvvəlcə dərman müalicəsi, qısa müddətli istirahət, fizioterapiya, məşq proqramı və həyat tərzi dəyişiklikləri sınanır. Əməliyyat daha çox aşağıdakı hallarda nəzərdən keçirilir:

• Ağrı və ya sinir simptomları bir neçə həftə-yən daha uzun müddət davam etdikdə
• Gündəlik fəaliyyəti ciddi məhdudlaşdıran güclü ağrı olduqda
• Qolda, əldə və ya barmaqlarda getdikcə artan keyimə və ya gücsüzlük inkişaf etdikdə
• Müayinə və görüntüləmə sinir kökü və ya onurğa beyni sıxılmasını göstərdikdə
• Onurğa beyni zədələnməsi əlamətləri ortaya çıxdıqda

Təcili əməliyyat tələb edə bilən vəziyyətlər

Bəzi əlamətlər gözləmədən həkimə müraciət etməyi tələb edir. Xüsusilə aşağıdakılar varsa, təcili nevroloji və ya cərrahi qiymətləndirmə vacibdir:

• Qolda və ya əldə sürətlə artan zəiflik
• Yerimədə çətinlik, tarazlıq pozulması, ayaqlarda sərtlik
• Sidik və ya nəcisə nəzarətdə dəyişiklik
• İki tərəfli gücsüzlük və ya geniş yayılmış keyimə
• Güclü travmadan sonra yaranan boyun ağrısı və nevroloji əlamətlər

Bu əlamətlər onurğa beyninin sıxıldığını göstərə bilər və gecikmə qalıcı zədələnmə riskini artıra bilər.

Əməliyyatdan əvvəl hansı müalicələr sınanır?

Əksər xəstələrdə əməliyyata keçməzdən əvvəl bir neçə konservativ yanaşma tətbiq olunur. Həkim simptomlara və müayinəyə əsasən aşağıdakıları tövsiyə edə bilər:

• İltihabəleyhinə və ağrıkəsici dərmanlar
• Sinir ağrısı üçün uyğun dərmanlar
• Qısa müddətli boyun yaxalığı
• Fizioterapiya və düzgün duruş məşqləri
• Boyuna yükü azaldan gündəlik vərdişlər

Əgər bu yanaşmalarla ağrı azalır və sinir funksiyası qorunursa, əməliyyat lazım olmaya bilər.

Əməliyyatın məqsədi nədir?

Boyun disk yırtığı əməliyyatının əsas məqsədi sıxılan siniri və ya onurğa beynini azad etmək, ağrını azaltmaq və funksiyanı qorumaqdır. Əməliyyat növü yırtığın yerinə, ölçüsünə, simptomlara və ümumi sağlamlıq vəziyyətinə görə seçilir. Ən çox rast gəlinən üsullara ön yolla disk çıxarılması və lazım olduqda sabitləşdirmə prosedurları daxildir.

Hansı əməliyyatın daha uyğun olduğunu yalnız ortoped, neyrocərrah və ya onurğa cərrahı müayinədən sonra müəyyən edə bilər.

Hər boyun disk yırtığı əməliyyat tələb edirmi?

Xeyr. Hətta görüntüləmədə yırtıq görünməsi belə avtomatik əməliyyat demək deyil. Bəzən MRT-də yırtıq olsa da, simptomlar yüngül olur və zamanla azalır. Əsas qərar görüntüləməyə deyil, simptomların şiddətinə, nevroloji müayinəyə və gündəlik funksiyaya əsaslanır.

Həkimə nə vaxt müraciət etməlisiniz?

Aşağıdakı hallarda gecikmədən müayinə olunmaq vacibdir:

• Ağrı qola yayılır və getdikcə artır
• Əldə əşya tutmaq çətinləşir
• Barmaqlarda keyimə uzun sürür
• Boyun hərəkəti ilə ağrı kəskinləşir
• Fizioterapiyaya baxmayaraq şikayətlər davam edir

Həkim müayinə zamanı refleksləri, gücü, hissiyyatı və lazım gəlsə MRT kimi görüntüləmələri qiymətləndirəcək.

Əməliyyat qərarı necə verilir?

Qərar adətən xəstə, cərrah və bəzən fizioterapiya mütəxəssisinin birgə dəyərləndirməsi ilə verilir. Aşağıdakı suallar önəmlidir:

• Simptomlar nə qədərdir davam edir?
• Nevroloji zəiflik varmı, artırmı?
• Konservativ müalicə nəticə veribmi?
• Gündəlik həyat və iş qabiliyyəti nə dərəcədə təsirlənib?
• Onurğa beyni sıxılması əlaməti varmı?

Əməliyyatın məqsədi bütün ağrıları dərhal və tam aradan qaldırmaqdan çox, sinir zədələnməsinin qarşısını almaq və funksiyanı yaxşılaşdırmaq ola bilər.

Nəticə

Boyun disk yırtığı üçün əməliyyat yalnız müəyyən hallarda lazım olur. Xüsusilə güclənən zəiflik, onurğa beyni sıxılması, uzun sürən ağır ağrı və konservativ müalicəyə cavabsızlıq olduqda cərrahi dəyərləndirmə ön plana çıxır. Dəqiq qərar üçün ixtisaslı həkim müayinəsi vacibdir.

FAQ

Boyun disk yırtığında əməliyyat ilk seçimdir?

Xeyr. Əksər hallarda əvvəlcə dərman, fizioterapiya və həyat tərzi dəyişiklikləri kimi konservativ müalicələr sınanır.

Hansı əlamətlər təcili yardım tələb edir?

Qolda sürətlə artan zəiflik, yerimə pozulması, sidik-nəcis nəzarətinin dəyişməsi və ya iki tərəfli keyimə təcili qiymətləndirmə tələb edir.

MRT-də yırtıq görünürsə, mütləq əməliyyat lazımdır?

Xeyr. Qərar yalnız MRT-yə görə verilmir; simptomlar, nevroloji müayinə və funksional vəziyyət əsasdır.

Əməliyyatdan əvvəl nə qədər gözləmək olar?

Bu, simptomların şiddətindən asılıdır. Güclənən zəiflik və ya onurğa beyni sıxılması varsa, gözləmək düzgün olmaya bilər.

Əməliyyat ağrını tam yox edirmi?

Əməliyyatın məqsədi sinir sıxılmasını azaltmaq və funksiyanı qorumaqdır; nəticə insandan insana dəyişə bilər.