Burun arakəsməsinin əyriliyi: əlamətlər və əməliyyat ehtiyacı

Burun arakəsməsi — burun boşluğunu sağ və sol hissəyə ayıran sümük və qığırdaq quruluşudur. Bu arakəsmə əyri olduqda hava axını daralır, bir tərəf daha çox tutulur və insan bunu davamlı burun tıxanıqlığı kimi hiss edə bilər. Bəzi insanlarda əyrilik yüngül olur və şikayət vermir. Digərlərində isə nəfəsalma, yuxu, idman və gündəlik rahatlıq əhəmiyyətli dərəcədə pozulur.

Vacib məqam budur: burun arakəsməsinin əyriliyi hər zaman əməliyyat tələb etmir. Müalicə qərarı əlamətlərin şiddətinə, burun tıxanıqlığının səbəbinə, yanaşı burun xəstəliklərinə və həyat keyfiyyətinə təsirə görə verilir.

Burun arakəsməsinin əyriliyi hansı əlamətlərlə özünü göstərir?

Ən tipik şikayət burundan sərbəst nəfəs ala bilməməkdir. Bu tıxanıqlıq bəzən bir tərəfdə daha güclü hiss olunur, bəzən isə növbələşərək tərəf dəyişə bilər. Fiziki aktivlik zamanı, uzananda və ya soyuqdəymə zamanı şikayətlər daha da arta bilər.

• Davamlı və ya təkrarlayan burun tıxanıqlığı
• Bir tərəfdən daha çətin nəfəs alma
• Xoruldama və gecə ağızdan nəfəs alma
• Yuxu keyfiyyətinin pisləşməsi
• Tez-tez burun qanaması
• Burunda təzyiq və ya dolğunluq hissi
• Baş ağrısı və narahatlıq hissi
• Qoxu hissində azalmanın olması
• Təkrarlayan sinusit və ya burun axıntısı

Bəzi xəstələrdə əyrilik burun içində selikli qişanın qurumasına səbəb olur. Bu da qaşınma, qabıqlaşma və qanama meylini artıra bilər. Uşaqlarda və yeniyetmələrdə isə ağızdan nəfəs alma, gecə yuxusunda narahatlıq və diqqət dağınıqlığı müşahidə oluna bilər.

Hər burun tıxanıqlığı arakəsmə əyriliyi deməkdirmi?

Xeyr. Burun tıxanıqlığının çoxlu səbəbi ola bilər. Allergik rinit, burun ətlərinin böyüməsi, burun polipləri, xroniki sinusit və soyuqdəymə də oxşar şikayətlər yarada bilər. Buna görə yalnız simptomlara əsasən diaqnoz qoymaq düzgün deyil.

Qulaq-burun-boğaz həkimi burun daxili müayinə və lazım gələrsə endoskopiya ilə arakəsmənin vəziyyətini dəyərləndirir. Bəzən əlavə olaraq allergiya və ya sinus problemləri də araşdırılır. Çünki burun tıxanıqlığına birdən çox faktor birlikdə səbəb ola bilər.

Nə vaxt dərman müalicəsi yetərli ola bilər?

Əlamətlər yüngüldürsə, həkim bir müddət konservativ yanaşma tövsiyə edə bilər. Bu, xüsusən yanaşı allergiya, selikli qişa şişkinliyi və ya müvəqqəti iltihab olduqda faydalı ola bilər. Burun spreyləri, duzlu su ilə yuma və allergiyanın nəzarətdə saxlanması bəzi insanlarda şikayəti azaldır.

Lakin dərmanlar əyriliyi düzəltmir; yalnız tıxanıqlığa əlavə təsir edən şişkinliyi azalda bilər. Əgər əsas problem arakəsmənin nəzərəçarpan əyriliyidirsə, şikayətlər tam keçməyə bilər.

Nə vaxt əməliyyat düşünülür?

Əməliyyat, yəni çox vaxt septoplastika, aşağıdakı hallarda nəzərdən keçirilə bilər:

• Burun tıxanıqlığı davamlıdır və gündəlik həyatı çətinləşdirir
• Dərman müalicəsinə baxmayaraq nəfəsalma yaxşılaşmır
• Gecə xoruldama və ağızdan nəfəs alma əhəmiyyətli dərəcədə narahat edir
• Təkrarlayan sinusit və burun infeksiyaları ilə əlaqə düşünülür
• Tez-tez burun qanamaları və selikli qişa quruluğu olur
• Burun əməliyyatı, sinus əməliyyatı və ya digər prosedurlar üçün giriş lazım gəlir
• Deformasiya travmadan sonra yaranıb və funksional problem yaradır

Burada əsas məqsəd burunun forması deyil, funksiyasıdır. Yəni əməliyyatın məqsədi normal hava keçidini yaxşılaşdırmaq və şikayətləri azaltmaqdır. Burun görünüşünü dəyişdirmək hər zaman məqsəd olmur; estetik düzəliş ehtiyacı varsa, bu ayrıca qiymətləndirilə bilər.

Septoplastika necə qiymətləndirilir?

Həkim əvvəlcə şikayətlərin nə vaxt başladığını, hansı tərəfdə daha çox tıxanıqlıq olduğunu, allergiya, travma və əvvəlki müalicələri soruşur. Daha sonra burun içi müayinə aparılır. Bəzən burun çəpərinin əyriliyi ilə yanaşı burun ətlərinin böyüməsi də aşkarlanır; bu halda yanaşma fərqli ola bilər.

Əməliyyat qərarı yalnız müayinənin nəticəsinə görə deyil, həm də xəstənin gündəlik həyatına təsirinə görə verilir. Məsələn, gecə rahat yata bilməmək, idman zamanı nəfəs çatışmazlığı hissi və təkrarlayan sinüzit şikayəti qərarda əhəmiyyətli rol oynaya bilər.

Əməliyyatın məqsədi və gözlənilən nəticə

Septoplastika burun arakəsməsini mümkün qədər düzəldərək hava keçidini yaxşılaşdırmağa yönəlir. Əməliyyat uğurlu olsa belə, hər bir insanın sağalma prosesi fərqlidir. Allergiya, burun ətlərinin böyüməsi və ya digər burun problemləri varsa, onlar da ayrıca müalicə tələb edə bilər.

Pasiyentlər bilməlidirlər ki, əməliyyat bütün burun şikayətlərini avtomatik aradan qaldırmaya bilər. Məsələn, allergik rinit davam edirsə, əməliyyatdan sonra da müvafiq müalicə lazım ola bilər. Buna görə real gözlənti vacibdir.

Əməliyyatdan əvvəl və sonra nələrə diqqət etmək lazımdır?

Əməliyyatdan əvvəl həkimə qəbul etdiyiniz dərmanları, xüsusən qan durulaşdırıcıları və bitki tərkibli əlavələri bildirmək lazımdır. Siqaret istifadəsi sağalmanı çətinləşdirə bilər. Əməliyyatdan sonra isə burun yuyulması, həkimin verdiyi qulluq təlimatlarına əməl etmək və nəzarət müayinələrinə getmək önəmlidir.

Aşağıdakı hallarda dərhal tibbi məsləhət alın:

• Güclü və dayanmayan burun qanaması
• Yüksək hərarət və ya artan ağrı
• Qoxu hissində qəfil dəyişiklik
• Nəfəs almaqda gözlənilməz çətinlik

Nəticə

Burun arakəsməsinin əyriliyi çox vaxt burun tıxanıqlığı ilə özünü göstərir, lakin yorğunluq, xoruldama, burun qanamaları və təkrarlayan sinusit kimi şikayətlər də yarada bilər. Əgər simptomlar gündəlik həyatı pozursa və konservativ müalicə kifayət etmirsə, septoplastika əməliyyatı müzakirə oluna bilər. Dəqiq qərar üçün qulaq-burun-boğaz həkiminin müayinəsi vacibdir.

FAQ

Burun arakəsməsi əyriliyi özü-özünə düzəlirmi?

Xeyr. Arakəsmə əyriliyi quruluş problemidir və adətən özü düzəlmir. Şikayətlər yüngüldürsə, konservativ müalicə ilə nəzarət oluna bilər.

Septoplastika ilə burun formasında dəyişiklik olurmu?

Əsas məqsəd nəfəs almanı yaxşılaşdırmaqdır. Burun formasında dəyişiklik hər zaman olmur və ayrıca qiymətləndirilir.

Burun tıxanıqlığı həmişə əməliyyat deməkdirmi?

Xeyr. Allergiya, selikli qişa şişkinliyi və digər səbəblər də tıxanıqlıq yarada bilər. Əvvəlcə dəqiq səbəb müəyyənləşdirilməlidir.

Uşaqlarda burun arakəsməsi əyriliyi əməliyyat tələb edə bilərmi?

Bəzi hallarda bəli, amma qərar yaşa, simptomlara və burun inkişafına təsirə görə verilir. Uşaq KBB mütəxəssisi tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Əməliyyata qərar vermək üçün hansı şikayətlər vacibdir?

Davamlı tıxanıqlıq, ağızdan nəfəs alma, xoruldama, təkrarlayan sinusit və dərmanlarla keçməyən şikayətlər əməliyyatın dəyərləndirilməsinə səbəb ola bilər.