Diz protezi əməliyyatının riskləri və mümkün fəsadları

Diz protezi əməliyyatı, diz oynağındakı zədələnmə və ağrının gündəlik həyatı ciddi şəkildə məhdudlaşdırdığı hallarda tətbiq edilən böyük cərrahi müdaxilədir. Bu əməliyyat bir çox xəstədə hərəkəti yaxşılaşdırsa da, diz protezi riski tamamilə sıfır deyil. Risklər əməliyyatdan əvvəlki sağlamlıq vəziyyətindən, yanaşı xəstəliklərdən, cərrahi texnikadan və əməliyyatdan sonrakı baxımdan asılı ola bilər.

Diz protezi əməliyyatında hansı risklər var?

Diz protezi zamanı yaranan risklər iki böyük qrupa bölünür: əməliyyat zamanı və erkən dövrdə görülən fəsadlar, eləcə də aylar və ya illər sonra ortaya çıxa bilən problemlər. Hər pasiyentdə bunların hamısı baş vermir, lakin mümkün riskləri əvvəlcədən bilmək vacibdir.

1. İnfeksiya

İnfeksiya diz protezi əməliyyatının ən ciddi fəsadlarından biridir. O, yara yerində səthi ola bilər və ya protezin ətrafında dərin infeksiya şəklində inkişaf edə bilər. Dərin infeksiya bəzən əlavə əməliyyat və uzunmüddətli antibiotik müalicəsi tələb edə bilər.

Xəbərdarlıq əlamətlərinə qızartı, artan şişkinlik, irinli axıntı, davamlı qızdırma və ağrının getdikcə artması daxildir.

2. Qan laxtası və damar tıxanıqlığı

Əməliyyatdan sonra ayaqda hərəkətin azalması qan laxtası riskini artıra bilər. Dərin ven trombozu adlanan bu vəziyyət bəzən ağciyərlərə keçərək təcili yardım tələb edən ağırlaşmaya səbəb ola bilər. Buna görə həkimlər çox vaxt erkən ayağa qalxma, elastik corablar və ya qan durulaşdırıcı dərmanlar tövsiyə edirlər.

3. Qanaxma və hematoma

Hər cərrahiyyədə olduğu kimi, diz protezi əməliyyatında da qanaxma mümkündür. Bəzən yara sahəsində qan yığılması, yəni hematoma yarana bilər. Bu vəziyyət ağrı, gərginlik və sağalmanın ləngiməsinə səbəb ola bilər.

4. Ağrı və sərtlik

Əməliyyatdan sonra müəyyən ağrı gözləniləndir, lakin bəzi pasiyentlərdə dizdə uzunmüddətli sərtlik və hərəkət məhdudiyyəti qala bilər. Reabilitasiya proqramına düzgün əməl etməmək bu riski artıra bilər. Bəzən çapıq toxuması oynaq hərəkətini məhdudlaşdıra bilər.

5. Sinir və damar zədələnməsi

Çox nadir olsa da, əməliyyat zamanı ətraf toxumaların, sinirlərin və ya damarların zədələnməsi mümkündür. Bu, hissiyatda dəyişiklik, keyimə, gücsüzlük və ya qan dövranı problemləri ilə nəticələnə bilər. Belə hallar əlavə müayinə və müdaxilə tələb edə bilər.

6. Protezin boşalması, aşınması və ya uyğunsuzluğu

Diz protezi illər ərzində aşına və ya sümüyə tam uyğun gəlmədikdə ağrı, instabilik və hərəkətdə narahatlıq yarana bilər. Bəzən protezin boşalması reviziya əməliyyatı ilə düzəldilir. Bu risk uzunmüddətli izləmənin vacibliyini göstərir.

Kimlərdə diz protezi riski daha yüksək ola bilər?

Bəzi pasiyentlərdə komplikasiya ehtimalı daha yüksək ola bilər. Buna aşağıdakı hallar təsir edə bilər:

• Şəkərli diabet
• Artıq çəki və piylənmə
• Siqaret istifadəsi
• Ürək-damar xəstəlikləri
• İmmuniteti zəiflədən vəziyyətlər
• Əvvəlki diz əməliyyatları
• Qan laxtalanması ilə bağlı tarixçə

Bu amillər əməliyyatın mütləq təhlükəli olması demək deyil. Lakin cərrah və anestezioloq planlamanı daha diqqətli aparmalı, riskləri fərdi şəkildə qiymətləndirməlidir.

Fəsadların qarşısını necə azaltmaq olar?

Diz protezi riski tamamilə aradan qalxmasa da, düzgün hazırlıq və əməliyyatdan sonra qaydalara əməl etməklə bir çox fəsadın ehtimalı azaldıla bilər.

• Əməliyyatdan əvvəl mövcud xəstəlikləri nəzarət altına alın.
• Həkimin verdiyi dərmanları düzgün istifadə edin.
• Siqareti mümkün qədər erkən dayandırın.
• Əməliyyatdan sonra hərəkət və fiziki terapiya planına əməl edin.
• Yaranı təmiz və quru saxlayın.
• Qızdırma, artan ağrı və ya yara axıntısı olduqda dərhal müraciət edin.

Hansı əlamətlər təcili qiymətləndirmə tələb edir?

Əməliyyatdan sonra bəzi əlamətlər normal sağalma prosesindən kənara çıxa bilər. Aşağıdakılardan biri olduqda həkimlə dərhal əlaqə saxlamaq lazımdır:

• Yüksək qızdırma
• Birdən artan diz ağrısı və şişkinlik
• Yara yerindən irin və ya qanlı axıntı
• Ayaqda qəfil şiş və həssaslıq
• Nəfəs darlığı və ya sinə ağrısı
• Keyimə, gücsüzlük və ya ayağın rəngində dəyişiklik

Əməliyyat qərarı verərkən nəyi nəzərə almaq lazımdır?

Diz protezi əməliyyatı riski, əməliyyatsız qalmağın yaratdığı məhdudiyyətlərlə birlikdə qiymətləndirilməlidir. Bəzi xəstələrdə ağrı və hərəkət itkisi gündəlik həyat keyfiyyətini ciddi azaldır. Belə hallarda əməliyyatın potensial faydaları risklərdən üstün ola bilər. Qərar fərdi müayinə, görüntüləmə nəticələri və həkimin tövsiyəsi əsasında verilməlidir.

Nəticə

Diz protezi əməliyyatı təsirli müalicə üsulu ola bilər, lakin infeksiya, qan laxtası, qanaxma, sərtlik və protezlə bağlı gec fəsadlar kimi risklər daşıyır. Bu riskləri anlamaq, əməliyyata yaxşı hazırlaşmaq və sonrakı göstərişlərə dəqiq əməl etmək təhlükəsiz sağalma üçün vacibdir.

FAQ

Diz protezi əməliyyatı nə qədər risklidir?

Risk mövcuddur, amma çox xəstədə əməliyyat diqqətli planlama ilə təhlükəsiz aparılır. Riskin səviyyəsi pasiyentin yaşı, yanaşı xəstəlikləri və əməliyyatdan sonrakı baxımdan asılıdır.

Ən ciddi fəsad hansıdır?

Ən ciddi fəsadlardan biri dərin infeksiyadır. Bundan başqa, qan laxtası və ağciyərə keçən tromb da təcili vəziyyət yarada bilər.

Əməliyyatdan sonra ağrı normaldırmı?

Bəli, ilkin dövrdə ağrı və diskomfort gözlənilə bilər. Lakin ağrı getdikcə artırsa, qızdırma və ya yara axıntısı varsa, həkimə müraciət olunmalıdır.

Fəsad riskini azaltmaq üçün nə edə bilərəm?

Həkim göstərişlərinə əməl etmək, fizioterapiyanı vaxtında başlamaq, siqareti dayandırmaq və yaraya düzgün qulluq etmək riskin azalmasına kömək edir.

Nə vaxt təcili yardım lazımdır?

Nəfəs darlığı, sinə ağrısı, ayaqda qəfil şiş və ya yüksək qızdırma olduqda təcili tibbi yardım tələb oluna bilər.