Döş Cərrahiyyəsindən Sonra İdmana Nə Zaman Başlamaq Olar?

Döş cərrahiyyəsindən sonra fiziki aktivliyə nə zaman başlamaq sualı çox yaygındır. İstər döş xərçəngi əməliyyatı, istərsə də digər döş əməliyyatları olsun, bərpa dövründə düzgün planlama həm sağalmanı dəstəkləyir, həm də ağırlaşma riskini azalda bilər. Bununla belə, hər pasiyentin vəziyyəti fərqlidir və qaydalar əməliyyatın növünə, tikişlərin vəziyyətinə, drenlərin olub-olmamasına və ümumi sağlamlıq durumuna görə dəyişə bilər.

İdmana nə zaman başlamaq olar?

Əksər hallarda əməliyyatdan dərhal sonra tam istirahət deyil, yüngül hərəkət tövsiyə olunur. Qısa gəzintilər qan dövranını yaxşılaşdırmağa və sərtliyi azaltmağa kömək edə bilər. Amma qaçış, ağırlıq qaldırma, sinə əzələlərini işlədən məşqlər və yüksək intensivlikli fəaliyyətlər yalnız həkimin icazəsindən sonra başlanmalıdır.

Bir çox pasiyent üçün bərpa mərhələsi mərhələli olur: əvvəlcə yataqdan qalxmaq, qısa məsafə yerimək və gündəlik yüngül işlər, daha sonra isə hərəkət sahəsini artıran məşqlər. “Nə vaxt hazır olacağam?” sualının ən düzgün cavabı cərrahınızın müayinəsi ilə verilir.

Bərpa dövrünü təsir edən amillər

• Əməliyyatın növü: Kiçik müdaxilə ilə böyük rekonstruktiv əməliyyatın bərpa müddəti eyni olmur.

• Drenlərin olması: Drenlər olduqda bəzi hərəkətlər məhdudlaşdırıla bilər.

• Yaranın vəziyyəti: Qızartı, axıntı, açılma və ya həssaslıq aktivliyi məhdudlaşdıra bilər.

• Ağrı səviyyəsi: Ağrı hərəkətin intensivliyini seçmək üçün mühüm göstəricidir.

• Şəxsi risklər: Şəkərli diabet, siqaret istifadəsi, piylənmə və digər faktorlar sağalmanı yavaşlada bilər.

Sağalmanın ilk mərhələsində nə etmək olar?

İlk günlərdə əsas məqsəd qan dövranını saxlamaq, ağrını nəzarətdə saxlamaq və ağırlaşmaların qarşısını almaqdır. Həkimin icazə verdiyi halda:

• otaq daxilində qısa gəzintilər edin;

• çiyin və qol hərəkətlərini yalnız tövsiyə edilən həddə saxlayın;

• uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmayın;

• sağalmanı izləmək üçün yara sahəsini qoruyun.

Bu mərhələdə məqsəd “məşq etmək” deyil, bədəni təhlükəsiz şəkildə hərəkətdə saxlamaqdır. Yorğunluq hissi normal ola bilər; lakin güclü ağrı, təngnəfəslik və ya başgicəllənmə varsa, fəaliyyət dayandırılmalıdır.

Hansı idman növlərinə daha tez qayıtmaq olar?

Daha yumşaq fəaliyyətlər adətən daha erkən mümkün olur. Yüngül gəzinti çox vaxt ilk seçimdir. Bəzi hallarda fizioterapevtin göstərişi ilə çiyin hərəkətləri və dartınmalar da başlanır. Bu məşqlər əzələ sərtliyini azaltmağa, duruşu düzəltməyə və gündəlik funksiyanı bərpa etməyə kömək edə bilər.

Aşağıdakılar adətən daha gec bərpa olunur:

• qaçış və sürətli kardio;

• çəki ilə məşqlər;

• push-up, plank kimi sinə üzərinə yük düşən hərəkətlər;

• kontakt idman növləri;

• əlləri yuxarıya uzun müddət qaldıran intensiv məşqlər.

Nədən çəkinmək lazımdır?

Əməliyyatdan sonra bəzi hərəkətlər tikişlərin gərilməsinə, qanaxmaya və ya şişkinliyin artmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə aşağıdakılardan uzaq durmaq vacibdir:

• həkimin icazəsi olmadan ağırlıq qaldırmaq;

• birdən-birə qol hərəkətlərini artırmaq;

• yara sahəsini sıxan idman geyimi istifadə etmək;

• yorğunluğa baxmayaraq məşqi davam etdirmək;

• ağrıya “dözərək” intensivliyi artırmaq.

Ağrı, şişkinlik və ya yara sahəsində dartınma hissi bədənin verdiyi mühüm siqnaldır. Bunları görməməzlikdən gəlmək sağalmanı ləngidə bilər.

Fizioterapiya və bərpa məşqləri

Bəzi pasiyentlər üçün fizioterapiya çox faydalı olur. Fizioterapevt çiyin hərəkətini, duruşu və qol funksiyasını təhlükəsiz şəkildə bərpa etməyə kömək edə bilər. Fərdi proqramda hərəkətlərin sayı və amplitudası addım-addım artırılır.

Əgər əməliyyatdan sonra qolda hərəkət məhdudluğu, dartılma və ya şişkinlik yaranarsa, bunu həkimə bildirmək lazımdır. Erkən qiymətləndirmə düzgün məşq planı seçməyə kömək edə bilər.

Nə zaman həkimə müraciət etməli?

İdman zamanı və ya sonrasında aşağıdakı əlamətlər olarsa, həkimlə əlaqə saxlamaq vacibdir:

• güclənən ağrı;

• yarada qızartı, isti hiss, axıntı və ya pis qoxu;

• qəfil şişkinlik;

• qızdırma;

• təngnəfəslik və ya sinə ağrısı;

• qolda uyuşma və ya gücsüzlük.

Bu əlamətlər həmişə ciddi problem demək deyil, amma mütləq qiymətləndirilməlidir.

Yadda saxlanmalı əsas məqamlar

• Döş cərrahiyyəsi sonrası idman üçün tək bir universal vaxt yoxdur.

• İlk mərhələdə yüngül hərəkət və qısa gəzinti adətən daha uyğundur.

• İntensiv məşqlərə yalnız həkim icazəsindən sonra keçin.

• Ağrı, şişkinlik və yara gərginliyi varsa, tempi azaltmaq lazımdır.

• Ən təhlükəsiz plan fərdi bərpa planıdır.

Əgər siz döş cərrahiyyəsindən sonra idmana qayıtmağı düşünürsünüzsə, tələsməyin və bədəninizin siqnallarını izləyin. Fərdi təlimat almaq üçün cərrahınız və ya fizioterapevtinizlə məsləhətləşmək ən doğru addımdır.

FAQ

Döş cərrahiyyəsindən sonra ilk günlərdə gəzə bilərəmmi?

Bəli, həkim icazə verdiyi halda qısa və yavaş gəzinti adətən faydalıdır. Bu, qan dövranını dəstəkləyə bilər və sərtliyi azalda bilər.

Nə vaxt ağırlıq qaldırmağa başlamaq olar?

Ağırlıq qaldırma vaxtı əməliyyatın növünə və sağalmanın gedişinə görə dəyişir. Yalnız cərrahınız icazə verdikdən sonra başlamalısınız.

Çiyin məşqləri nə vaxt uyğundur?

Çiyin məşqləri bəzi pasiyentlərdə erkən mərhələdə başlanır, amma hərəkətlərin tipi və həddi fərdi olmalıdır. Fizioterapevtin göstərişi faydalıdır.

İdman edərkən ağrı hiss etsəm nə etməliyəm?

Ağrı artarsa məşqi dayandırın və istirahət edin. Ağrı davam edirsə və ya yara sahəsində dəyişiklik varsa, həkimlə əlaqə saxlayın.

Döş əməliyyatından sonra qaçışa nə zaman başlamaq olar?

Qaçış adətən yüngül gəzintidən daha gec başlanır. Yalnız yara tam sağalmağa yaxın olduqda və həkim razılıq verdikdə düşünülməlidir.