Döş Xərçəngində Limfa Düyünü Biopsiyası: Niyə Lazımdır?

Limfa düyünü biopsiyası nədir?

Limfa düyünü biopsiyası döş xərçəngi zamanı qoltuqaltı və ya döşə yaxın limfa düyünlərindən birinin və ya bir neçəsinin götürülərək laboratoriyada yoxlanılmasıdır. Məqsəd xərçəng hüceyrələrinin həmin düyünlərə keçib-keçmədiyini müəyyən etməkdir. Bu müayinə müalicə planının qurulmasında vacib rol oynayır.

Limfa sistemi bədəndə maye dövranı və immun müdafiə ilə əlaqəlidir. Döş xərçəngi hüceyrələri bəzən əvvəlcə limfa düyünlərinə, sonra isə başqa nahiyələrə yayıla bilər. Buna görə limfa düyünlərinin qiymətləndirilməsi xəstəliyin nə dərəcədə yayıldığını anlamağa kömək edir.

Niyə lazımdır?

Limfa düyünü biopsiyası bir neçə əsas məqsədə xidmət edir. Ən vacib səbəb döş xərçənginin mərhələlənməsidir. Xərçəngin yalnız döş toxumasında olub-olmaması və ya limfa düyünlərinə keçməsi müalicə yanaşmasını dəyişə bilər.

• Xəstəliyin yayılmasını qiymətləndirmək üçün
• Cərrahi planı müəyyənləşdirmək üçün
• Kimyaterapiya, hormon terapiyası və ya şüa terapiyası ehtiyacını dəyərləndirmək üçün
• Sonrakı izləmə və proqnoz barədə daha dəqiq məlumat əldə etmək üçün

Bu müayinə hər xəstəyə eyni şəkildə tətbiq edilmir. Həkim döşdəki şişin ölçüsünü, görüntüləmə nəticələrini, klinik müayinəni və bəzən əvvəlki biopsiya cavablarını nəzərə alaraq qərar verir.

Ən çox hansı hallarda təyin olunur?

Limfa düyünü biopsiyası adətən döş xərçəngi şübhəsi və ya təsdiqi olduqda, xəstəliyin mərhələsini dəqiqləşdirmək üçün aparılır. Xüsusilə aşağıdakı hallarda göstəriş ola bilər:

• Döşdə bədxassəli şiş aşkarlanıbsa
• Qoltuqaltı limfa düyünlərində böyümə və ya şübhəli dəyişiklik varsa
• Şişin ölçüsü və növü limfa düyünü qiymətləndirməsini tələb edirsə
• Cərrahi müalicə planlaşdırılırsa və yayılan hüceyrələrin olub-olmadığı bilinməlidirsə

Bəzi xəstələrdə biopsiya əməliyyatla eyni seansda aparılır. Digərlərində isə əvvəlcə iynə ilə qiymətləndirmə, sonra lazım gəlsə cərrahi biopsiya seçilə bilər.

Limfa düyünü biopsiyasının növləri

Sentinel limfa düyünü biopsiyası

Ən çox istifadə edilən üsullardan biridir. Sentinel, yəni “ilk qəbul edən” limfa düyünü şişdən gələn limfa axınının ilk dayandığı düyündür. Əgər bu düyündə xərçəng hüceyrəsi yoxdursa, çox vaxt digər düyünlərdə də yayılma ehtimalı azalır. Bu yanaşma daha az toxuma götürülməsinə imkan verə bilər.

Qoltuqaltı limfa düyünü disseksiyası

Bəzən bir neçə limfa düyününün çıxarılması lazım olur. Bu, xüsusilə sentinel düyündə xərçəng aşkar edilərsə və ya görüntüləmədə daha geniş yayılma şübhəsi varsa tətbiq edilə bilər. Hansı üsulun uyğun olduğu xəstənin vəziyyətinə görə dəyişir.

Prosedur necə aparılır?

Biopsiya üsulu mərkəzin təcrübəsinə və xəstənin vəziyyətinə görə dəyişir. Sentinel biopsiyada əməliyyatdan əvvəl xüsusi maddə və ya boyaq istifadə edilə bilər ki, limfa axınının getdiyi ilk düyün tapılsın. Sonra həmin düyün götürülərək patoloji laboratoriyaya göndərilir.

Prosedur çox vaxt qısa cərrahi müdaxilə şəklində aparılır və ümumi və ya lokal anesteziya altında ola bilər. Əgər əməliyyatla birlikdə edilirsa, bu, döş xərçəngi cərrahiyyəsinin bir hissəsi kimi planlaşdırılır. Nəticələr sonrakı müalicə qərarlarında mühüm rol oynayır.

Mümkün fəsadlar hansılardır?

Hər cərrahi müdaxilədə olduğu kimi, limfa düyünü biopsiyasında da bəzi risklər var. Çoxunda ciddi problem olmur, amma mümkün fəsadları bilmək vacibdir.

• Yara yerində ağrı və ya həssaslıq
• Şişkinlik və göyərmə
• Qanaxma və ya hematoma
• İnfeksiya
• Qolda və ya qoltuqaltında qısa müddətli keylik və ya narahatlıq
• Limfa mayesinin toplanması, yəni seroma

Daha geniş limfa düyünü çıxarılarsa, limfedema riski arta bilər. Limfedema qolda şişkinlik və ağırlıq hissi ilə özünü göstərə bilər. Bu risk hər xəstədə eyni deyil və seçilən əməliyyat növündən asılıdır.

Nəticələr nəyi göstərir?

Patoloji cavab limfa düyünündə xərçəng hüceyrələrinin olub-olmadığını bildirir. Mənfi nəticə yayılmanın aşkar edilmədiyini göstərə bilər. Müsbət nəticə isə xərçəng hüceyrələrinin limfa düyünündə tapıldığını və xəstəliyin daha diqqətli mərhələlənməyə ehtiyacı olduğunu bildirə bilər.

Nəticə tək başına müalicəni müəyyən etmir. Həkim şişin tipi, hormon reseptor statusu, HER2 vəziyyəti, görüntüləmə nəticələri və ümumi sağlamlıq vəziyyətini birlikdə qiymətləndirir.

Prosedurdan əvvəl və sonra nə gözlənilir?

Prosedurdan əvvəl həkim qəbul etdiyiniz dərmanlar, xüsusilə qan durulaşdırıcılar barədə məlumat istəyəcək. Bəzi hallarda müdaxilədən əvvəl müəyyən dərmanların dayandırılması lazım ola bilər. Həmçinin allergiyalar və əvvəlki əməliyyatlar barədə məlumat vermək vacibdir.

Prosedurdan sonra sahəni təmiz və quru saxlamaq, ağrını həkimin məsləhət gördüyü şəkildə idarə etmək və yaranı izləmək vacibdir. Aşağıdakı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır:

• Qızdırma
• Sürətlə artan şişkinlik
• Güclü ağrı
• Yaradan irin və ya pis qoxulu axıntı
• Qol hərəkətində ciddi məhdudiyyət

Nəticə

Limfa düyünü biopsiyası döş xərçəngində çox vacib bir diaqnostik addımdır. O, xəstəliyin yayılma dərəcəsini dəqiqləşdirməyə və daha uyğun müalicə planı seçməyə kömək edir. Hər xəstədə ehtiyac eyni olmadığından, ən doğru qərar onkoloq və cərrahın birgə qiymətləndirməsi ilə verilir.

FAQ

Limfa düyünü biopsiyası ağrılıdırmı?

Prosedur anesteziya altında aparıldığı üçün adətən ağrı hiss olunmur. Sonradan yüngül ağrı, həssaslıq və narahatlıq ola bilər.

Sentinel limfa düyünü biopsiyası niyə üstün tutulur?

Bu üsul ilk təsirlənən limfa düyününü yoxlayır və çox vaxt daha az toxuma çıxarılmasına imkan verir. Beləliklə, bəzi xəstələrdə əlavə müdaxiləyə ehtiyac azalır.

Biopsiya nəticəsi müalicəni dəyişə bilərmi?

Bəli. Limfa düyünündə xərçəng aşkar olunarsa, həkim müalicə planını mərhələlənməyə uyğun şəkildə yenidən nəzərdən keçirə bilər.

Limfedema hər kəsdə olurmu?

Xeyr. Bu risk mövcuddur, amma hər xəstədə baş vermir. Risk çıxarılan limfa düyünlərinin sayından və aparılan əməliyyatın növündən asılı ola bilər.

Prosedurdan sonra nə zaman həkimə müraciət etməliyəm?

Qızdırma, artan şişkinlik, güclü ağrı, yaradan axıntı və ya qol hərəkətində ciddi problem olarsa, həkimlə əlaqə saxlayın.