Endoprotez əməliyyatına hazırlıq: bilməli olduqlarınız

Endoprotez əməliyyatı, zədələnmiş və ya aşınmış oynağın süni oynaqla əvəz edilməsi üçün aparılan ortopedik müdaxilədir. Bu əməliyyata düzgün hazırlıq həm təhlükəsizlik baxımından, həm də əməliyyatdan sonrakı bərpa mərhələsinin daha rahat keçməsi üçün çox önəmlidir. Hazırlıq mərhələsi xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətini qiymətləndirmək, riskləri azaltmaq və əməliyyat gününə planlı şəkildə gəlmək deməkdir.

Əməliyyatdan əvvəl həkimlə açıq danışın

İlk addım ortoped cərrah və anestezioloqla bütün tibbi məlumatları bölüşməkdir. Keçmiş xəstəlikləriniz, allergiyalarınız, əvvəlki əməliyyatlarınız, qanaxma meyilliliyiniz və hazırda istifadə etdiyiniz bütün dərmanlar həkimin bilməli olduğu vacib məlumatlardır. Ağrı kəsicilər, qan durulaşdırıcılar, diabet və təzyiq dərmanları, həmçinin bitki tərkibli əlavələr belə diqqətlə qeyd edilməlidir.

Əgər son zamanlarda infeksiya, qızdırma, öskürək, sidik yolu şikayəti və ya diş problemi yaşamısınızsa, bunu mütləq bildirin. Bəzən əməliyyat vaxtının dəyişdirilməsi və ya əlavə müayinə tələb oluna bilər.

Lazımi müayinələri vaxtında tamamlayın

Endoprotez əməliyyatından əvvəl qan analizləri, ürək dəyərləndirməsi, rentgen və ya digər görüntüləmə müayinələri, lazım gəldikdə isə əlavə daxili xəstəlik konsultasiyaları aparıla bilər. Bu müayinələrin məqsədi anesteziya və əməliyyat üçün təhlükəsiz şərait yaratmaqdır.

Bəzi xəstələrdə ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet, böyrək problemi və ya tənəffüs xəstəlikləri kimi yanaşı xəstəliklərin nəzarətdə olması tələb olunur. Həkiminizdən hər müayinənin nə üçün istəndiyini soruşmaq yaxşı olar; beləliklə hazırlıq prosesini daha aydın anlayarsınız.

Dərmanlar və qida əlavələri barədə diqqətli olun

Əməliyyata hazırlığın ən vacib hissələrindən biri dərmanların düzgün idarə edilməsidir. Bəzi dərmanlar qanaxma riskini artıra, bəziləri isə anesteziya ilə qarşılıqlı təsir göstərə bilər. Heç bir dərmanı özbaşına dayandırmayın və ya dəyişməyin. Həkiminiz sizə hansı dərmanın nə vaxt dayandırılacağını və əməliyyat günü hansını qəbul etməyiniz lazım olduğunu izah edəcək.

Bitki mənşəli məhsullar, vitaminlər və qida əlavələri də önəm daşıyır. Məsələn, bəzi əlavələr qanaxma riskinə təsir edə bilər. Buna görə qəbul etdiyiniz hər bir preparatı siyahıya yazıb həkimlə paylaşın.

Qidalanma və maye qəbulu qaydalarına əməl edin

Əməliyyatdan əvvəl aclıq və maye qəbulu ilə bağlı verilən göstərişlərə dəqiq riayət etmək lazımdır. Bu qaydalar anesteziya zamanı mədə məzmununun tənəffüs yollarına keçmə riskini azaltmaq üçündür. Sizə nə vaxt yemək və nə vaxt su içməyi dayandırmalı olduğunuz ayrıca bildiriləcək.

Əgər iştahasızlıq, arıqlama, qida çatışmazlığı və ya udma çətinliyi varsa, bunu da qeyd edin. Qidalanma vəziyyəti sağalma prosesinə təsir edə bilər. Bəzən həkim və ya dietoloq əməliyyatdan öncə zülal baxımından daha güclü qidalanma planı tövsiyə edə bilər.

Siqaret və alkoqol barədə göstərişlərə əməl edin

Siqaret çəkmək yara sağalmasını ləngidə və tənəffüs ağırlaşmaları riskini artıra bilər. Alkoqol da əməliyyat və anesteziya ilə bağlı problemlərə səbəb ola bilər. Bu vərdişləriniz varsa, həkimə dürüst məlumat verin və sizə verilən məsləhətlərə əməl edin. Lazım gəldikdə, əməliyyatdan əvvəl bu vərdişlərin azaldılması və ya dayandırılması üçün dəstək istənilə bilər.

Evinizi bərpa üçün hazırlayın

Əməliyyatdan sonra hərəkət məhdudiyyətiniz ola bilər. Buna görə evdə təhlükəsiz və rahat mühit yaratmaq vacibdir. Gündəlik istifadə etdiyiniz əşyaları əlçatan yerdə saxlayın, sürüşkən xalçaları yığışdırın, keçid yollarını boşaldın və gecə işıqlandırmasını yaxşılaşdırın.

Əgər pilləkənlər varisə, onları necə istifadə edəcəyiniz barədə əvvəlcədən plan qurun. Tualet, duş və yataq otağı üçün oturacaq hündürlüyü, dayaq yerləri və lazım gələrsə, tutacaq kimi köməkçi vasitələr barədə həkiminizdən və ya fizioterapevtinizdən məsləhət alın.

Yardımçı vasitələri öncədən hazırlayın

Endoprotez əməliyyatı sonrası yerimə üçün qoltuqaltı dəyənək, walker və ya digər köməkçi vasitələr lazım ola bilər. Bunları əməliyyatdan əvvəl əldə etmək və necə istifadə olunacağını öyrənmək faydalıdır. Ayaqqabı seçimi də önəmlidir: sürüşməyən, rahat və dabanı sabit ayaqqabılar daha uyğundur.

Əgər əməliyyatdan sonra evə qayıdarkən sizə müşayiət lazım olacaqsa, bunu əvvəlcədən planlaşdırın. İlk günlərdə kömək edəcək bir ailə üzvü və ya yaxınınızın olması bərpanı asanlaşdıra bilər.

Əməliyyat günü üçün sənədləri və əşyaları hazırlayın

Əməliyyat günü üçün şəxsiyyət sənədi, tibbi sənədlər, analiz cavabları və həkimin verdiyi siyahını hazırlayın. Rahat geyim, lazımi gigiyena vasitələri və həkimin icazə verdiyi şəxsi əşyalar da yanında olmalıdır. Zərgərlik, dırnaq lakı, makiyaj və dəyərli əşyaları evdə saxlamaq daha düzgündür.

Əgər kontakt linza, protez diş və ya eşitmə aparatı istifadə edirsinizsə, bunlarla bağlı əməliyyat günü nə etməli olduğunuzu öncədən soruşun. Bu kiçik detallar əməliyyat hazırlığını daha problemsiz edir.

Psixoloji hazırlığı da unutmayın

Əməliyyat öncəsi gərginlik və narahatlıq normaldır. Sual verməkdən çəkinməyin. Əməliyyatın mərhələlərini, ağrı nəzarətini, xəstəxanada qalma müddətini və bərpa planını əvvəlcədən başa düşmək həyəcanı azalda bilər. Gündəlik həyata nə vaxt qayıdacağınız fərqli ola bilər; buna görə özünüzü başqasına uyğun deyil, həkimin tövsiyələrinə uyğun hazırlayın.

Əgər güclü qorxu, yuxu pozuntusu və ya emosional gərginlik varsa, bunu da tibb heyəti ilə bölüşün. Lazım gələrsə, əlavə izah və dəstək verilə bilər.

Nəticə

Endoprotez əməliyyatına hazırlıq yalnız əməliyyat gününə hazırlaşmaq deyil, bütövlükdə daha təhlükəsiz və planlı müalicə yoluna çıxmaqdır. Müayinələri vaxtında tamamlayın, dərmanlar barədə həkiminizə dəqiq məlumat verin, ev şəraitini uyğunlaşdırın və əməliyyat günü üçün bütün detalları əvvəlcədən planlayın. Hər bir addım bərpa prosesini dəstəkləmək üçün vacibdir.

Unutmayın: sizin vəziyyətiniz fərdi ola bilər. Ən doğru məlumatı sizi əməliyyata hazırlayan ortoped və anesteziologiya komandası verəcək.

FAQ

Endoprotez əməliyyatından əvvəl hansı müayinələr lazım ola bilər?

Müayinələr xəstənin vəziyyətinə görə dəyişir, amma adətən qan analizləri, ürək dəyərləndirməsi və görüntüləmə müayinələri istənə bilər. Həkim əlavə müayinələr də yaza bilər.

Əməliyyatdan əvvəl bütün dərmanları dayandırmaq lazımdır?

Xeyr. Dərmanları özbaşına dayandırmaq olmaz. Həkiminiz hansı dərmanın nə vaxt dayandırılacağını və hansını qəbul etməyə davam etməli olduğunuzu izah edəcək.

Əməliyyatdan əvvəl yemək və su içmək olarmı?

Bəli, amma müəyyən vaxta qədər. Aclıq və maye qəbulu qaydaları anesteziyaya görə fərqlənir, buna görə sizə verilən saatlara dəqiq əməl edin.

Siqaret çəkmək əməliyyata təsir edirmi?

Siqaret yara sağalmasını ləngidə və tənəffüs problemləri riskini artıra bilər. Ona görə bu barədə həkiminizə məlumat verin və tövsiyələrə əməl edin.

Evimi əməliyyatdan əvvəl necə hazırlamalıyam?

Keçid yollarını boşaldın, sürüşkən əşyaları yığışdırın, vacib əşyaları əlçatan saxlayın və lazım olan köməkçi vasitələri əvvəlcədən hazırlayın.