Kimlər IVF üçün uyğundur? Ən çox görülən göstərişlər

IVF, yəni in vitro fertilizasiya, bəzi cütlüklər və fərdlər üçün hamiləlik şansını artırmaq məqsədilə istifadə olunan köməkçi reproduktiv müalicə üsuludur. Amma IVF hər kəs üçün ilk seçim olmur. Həkimlər bu müalicəni yalnız müəyyən tibbi göstərişlər olduqda və ya digər üsullar yetərli nəticə vermədikdə tövsiyə edirlər.

“Kimlər IVF üçün uyğundur?” sualının cavabı bir neçə amildən asılıdır: sonsuzluğun səbəbi, yaş, əvvəlki müalicələrin nəticəsi, yumurtalıq ehtiyatı, sperma parametrləri və ümumi sağlamlıq vəziyyəti. Düzgün qiymətləndirmə fərdi yanaşma tələb edir.

IVF nə üçün təyin oluna bilər?

IVF-də yumurta və spermatozoid laborator şəraitdə birləşdirilir, sonra alınan embrion uterus boşluğuna köçürülür. Bu yanaşma, təbii mayalanmanın çətinləşdiyi hallarda istifadə oluna bilər. Məqsəd səbəbi aradan qaldırmaqdan çox, mayalanma prosesini dəstəkləməkdir.

Ən çox görülən IVF göstərişləri

1. Fallop borularının zədələnməsi və ya tutulması

Hər iki boru zədələnmiş, bağlanmış və ya çıxarılmışsa, yumurta ilə spermatozoidlərin təbii görüşməsi mümkün olmaya bilər. Bu halda IVF çox vaxt əsas müalicə variantlarından biri sayılır.

2. Kişi faktoru sonsuzluğu

Sperma sayının az olması, hərəkətliliyin zəifliyi, forma pozuntuları və ya digər sperm parametrləri mayalanmanı çətinləşdirə bilər. Bəzi hallarda ICSI kimi əlavə laborator üsullar IVF ilə birlikdə istifadə olunur.

3. Ovulyasiya problemləri

Yumurtlamanın nizamsız olması və ya ümumiyyətlə baş verməməsi hamilə qalmağı çətinləşdirə bilər. Polikistik yumurtalıq sindromu kimi vəziyyətlərdə əvvəlcə yumurtlama induksiyası sınanır, lakin uyğun olmadıqda IVF düşünülə bilər.

4. Endometrioz

Endometrioz ağrıya, iltihaba və reproduktiv funksiyanın pozulmasına səbəb ola bilər. Xəstəliyin dərəcəsinə, yaşa və əvvəlki müalicələrə görə IVF tövsiyə oluna bilər.

5. İzah olunmayan sonsuzluq

Bəzən standart müayinələrə baxmayaraq hamilə qalmağın dəqiq səbəbi tapılmır. Belə hallarda həkimlər zaman itkisini azaltmaq üçün IVF-ni nəzərdən keçirə bilərlər.

6. Yaşa bağlı məhsuldarlıq azalması

Xüsusilə qadın yaşının artması ilə yumurtalıq ehtiyatı və yumurta keyfiyyəti azalır. Bu, hamiləlik şansını azalda bilər və daha aktiv reproduktiv yanaşma tələb edə bilər.

7. Təkrar uğursuz müalicələr

İntrauterin inseminasiya və ya digər ilkin müalicələr nəticə vermədikdə, növbəti addım kimi IVF seçilə bilər. Bu qərar əvvəlki cəhdlərin sayına və səbəblərə görə fərqlənir.

8. Genetik risklərin qiymətləndirilməsi

Bəzi cütlüklərdə irsi xəstəlik riski olduqda, embrionların genetik dəyərləndirilməsi ilə birlikdə IVF müzakirə oluna bilər. Bu, hər zaman tələb olunmur və yalnız uyğun hallarda planlaşdırılır.

9. Uşaqlıq və ya servikal faktorlar

Uşaqlığın bəzi anomaliyaları, miomalar və ya serviksə bağlı problemlər sperma keçidini və ya hamiləliyin davamını çətinləşdirə bilər. Belə vəziyyətlərdə fərdi qiymətləndirmə vacibdir.

Kimlər üçün IVF ilk seçim olmaya bilər?

Hər kəs dərhal IVF-ə ehtiyac duymur. Məsələn, ovulyasiya pozuntuları olan bəzi şəxslərdə əvvəlcə dərman müalicəsi kifayət edə bilər. Eyni zamanda, sonsuzluq müddəti qısa olan və digər risk faktoru olmayan cütlüklərdə həkim daha sadə yanaşmalar təklif edə bilər.

Yəni IVF qərarı yalnız “hamilə qala bilmirəm” deyə verilmir. Səbəbin dəqiq qiymətləndirilməsi, başqa müalicə variantlarının olub-olmaması və vaxt amili birlikdə nəzərə alınır.

IVF uyğunluğu necə qiymətləndirilir?

Adətən müayinələr hər iki tərəfi əhatə edir. Qadında hormonal analizlər, yumurtalıq ehtiyatının dəyərləndirilməsi, ultrasəs müayinəsi və bəzən uşaqlıq boşluğunun yoxlanması aparıla bilər. Kişidə isə sperma analizi əsas ilkin testlərdən biridir.

Həkimlər aşağıdakı sualları da nəzərdən keçirirlər:

• Sonsuzluq nə qədərdir davam edir?
• Əvvəlki hamiləliklər olubmu?
• Yaş və yumurtalıq ehtiyatı necədir?
• Tibbi və ya genetik risklər varmı?
• Daha əvvəl hansı müalicələr sınanıb?

IVF ilə bağlı qərar verərkən nəyi bilmək vacibdir?

IVF ehtimalı yüksək görünən bir göstəriş olsa belə, nəticə zəmanətli deyil. Müalicənin uğuru bir çox faktordan asılıdır və hər pasiyent üçün fərqlənə bilər. Buna görə həkimlə açıq danışmaq, real gözləntilər qurmaq və bütün variantları müzakirə etmək vacibdir.

Əgər sonsuzluq 12 ay və ya daha çox davam edirsə, 35 yaşdan yuxarı şəxslərdə isə daha erkən dəyərləndirmə tövsiyə oluna bilər. Ağrılı menstruasiya, keçmiş çanaq infeksiyaları, təkrar düşük və ya kişi tərəfində məlum problem varsa, daha tez müraciət etmək faydalıdır.

Nəticə

IVF namizədləri ən çox boru problemi, kişi faktoru, yumurtlama pozuntuları, endometrioz, izah olunmayan sonsuzluq və yaşa bağlı məhsuldarlıq azalması olan şəxslərdir. Doğru seçim olub-olmaması isə yalnız fərdi müayinə ilə müəyyən edilir.

Ən yaxşı addım reproduktiv tibb üzrə həkimlə görüşüb səbəbi aydınlaşdırmaq və sizin üçün uyğun müalicə planını seçməkdir.

FAQ

IVF kimlər üçün daha çox tövsiyə olunur?

IVF ən çox fallop borusu problemi, kişi faktoru sonsuzluğu, ovulyasiya pozuntuları, endometrioz və izah olunmayan sonsuzluğu olan şəxslərə tövsiyə oluna bilər.

IVF hər zaman ilk müalicə seçimi olurmu?

Xeyr. Bir çox hallarda əvvəlcə dərman müalicəsi, yumurtlama izlənməsi və ya inseminasiya kimi daha sadə üsullar sınanır.

Yaş IVF uyğunluğuna necə təsir edir?

Yaş artdıqca məhsuldarlıq azalır və bəzi hallarda həkimlər IVF-ni daha erkən nəzərdən keçirə bilirlər. Fərdi qərar müayinələrə əsaslanır.

Kişi faktoru varsa IVF kömək edə bilərmi?

Bəli, bəzi kişi faktoru hallarında IVF, xüsusilə ICSI ilə birlikdə, mayalanma şansını artırmaq üçün istifadə oluna bilər.

IVF üçün uyğun olub-olmadığımı necə öyrənə bilərəm?

Reproduktiv tibb mütəxəssisi ilə konsultasiya, analizlər və ultrasəs müayinəsi əsasında sizin üçün ən uyğun yanaşma müəyyən edilir.