Koronar angioplastika və stent qoyulması necə aparılır?

Koronar angioplastika və stent qoyulması, ürəyi qidalandıran koronar damarlarda daralma və ya tıxanma olduqda qan axınını bərpa etmək üçün istifadə edilən müdaxilə üsuludur. Bu prosedur sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya infarkt riskinin qiymətləndirilməsi zamanı həkim tərəfindən tövsiyə oluna bilər. Məqsəd damarı açmaq və qan dövranını yaxşılaşdırmaqdır.

Koronar angioplastika nədir?

Koronar angioplastika kateter adlanan nazik, çevik boru vasitəsilə icra olunur. Kateter adətən bilək və ya qasıq nahiyəsindəki damardan daxil edilir və rentgen nəzarəti altında ürək damarına yönləndirilir. Daralmış sahədə balon şişirdilərək damarın içi genişləndirilir.

Əksər hallarda damarın yenidən daralmasının qarşısını almaq üçün stent yerləşdirilir. Stent damarın içində dayaq kimi qalır və qan axınının açıq saxlanmasına kömək edir. Stent qoyulması hər xəstəyə lazım olmaya bilər; qərarı damarların vəziyyətinə görə həkim verir.

Prosedura necə hazırlaşılır?

Prosedurdan əvvəl həkim sizin şikayətləriniz, istifadə etdiyiniz dərmanlar, allergiyalarınız və əvvəlki xəstəlikləriniz barədə məlumat toplayır. Bəzən qan analizləri, böyrək funksiyası, EKQ və angioqrafiya kimi müayinələr tələb oluna bilər.

• Həkiminizin verdiyi ac qalma təlimatına əməl edin.
• İstifadə etdiyiniz bütün dərmanları, xüsusilə qan durulaşdırıcıları bildirin.
• Yod kontrast maddəsinə və ya digər dərmanlara allergiyanız varsa, mütləq deyin.
• Prosedur günü rahat paltar geyin və qiymətli əşyaları evdə saxlayın.

Prosedur zamanı nə baş verir?

Koronar angioplastika angioqrafiya laboratoriyasında aparılır. Əksər hallarda siz oyaq olursunuz, lakin rahatlaşmaq üçün sakitləşdirici dərman verilə bilər. Həkim dəridəki giriş nöqtəsini lokal keyitmə ilə uyuşdurur, sonra kateteri damara daxil edir.

Kateter ürək damarına çatdıqda kontrast maddə verilir və damarların görüntüləri ekranda izlənir. Daralma hissəsi tapıldıqdan sonra balon həmin nahiyədə yerləşdirilir və qısa müddətə şişirdilir. Bu mərhələdə sinə bölgəsində təzyiq və ya qısamüddətli narahatlıq hiss oluna bilər.

Stent qoyulacaqsa, o, çox vaxt balonun üzərində damara gətirilir və balon şişirdildikdə açılaraq damar divarına yerləşir. Sonra balon çıxarılır, stent isə damarda qalır. Həkim nəticəni görüntülərlə yoxlayır və qan axınının yaxşılaşdığını dəyərləndirir.

Prosedur nə qədər çəkir?

Vaxt damarların sayından, daralmanın mürəkkəbliyindən və əlavə müdaxiləyə ehtiyacdan asılıdır. Bəzi hallarda prosedur daha qısa, bəzi hallarda isə daha uzun çəkə bilər. Həkimlər adətən müdaxilədən əvvəl bu barədə ümumi məlumat verirlər.

Prosedurdan sonra nə gözlənilir?

İş bitdikdən sonra giriş nöqtəsi sarğı ilə bağlanır və siz müşahidə altında saxlanılırsınız. Biləkdən giriş olunubsa, adətən həmin qol bir müddət hərəkətsiz qalmalıdır. Qasıqdan girişdə isə bir müddət uzanmaq və ayağı çox hərəkət etdirməmək lazım ola bilər.

Stent qoyulduqdan sonra həkim çox vaxt qan durulaşdırıcı və trombosit əleyhinə dərmanlar təyin edir. Bu dərmanları həkimin dediyi qaydada qəbul etmək vacibdir, çünki stentin içində laxtalanma riskini azaltmağa kömək edir.

• Giriş yerində azacıq ağrı və göyərmə ola bilər.
• İlk günlər ağır qaldırmaqdan çəkinmək lazım gələ bilər.
• Sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya qanaxma olarsa dərhal tibbi yardım alın.

Mümkün risklər hansılardır?

Hər tibbi müdaxilə kimi, koronar angioplastikanın da riskləri var. Bunlara giriş yerində qanaxma, allergik reaksiya, damar zədələnməsi, ritm pozğunluğu və nadir hallarda infarkt və ya insult daxildir. Həkim sizin risklərinizi fərdi olaraq qiymətləndirir və fayda-risk nisbətini izah edir.

Əgər böyrək xəstəliyiniz, qanaxma meyliniz, şəkərli diabetiniz və ya əvvəlki stentiniz varsa, bunu həkiminizə bildirmək çox önəmlidir. Bu məlumatlar prosedurun planlaşdırılmasına və təhlükəsizliyinə kömək edir.

Nə zaman təcili yardım lazımdır?

Prosedurdan sonra güclü sinə ağrısı, təngnəfəslik, huş itirmə, giriş yerindən dayanmayan qanaxma, ayaqda və ya əldə qəfil soyuqluq və rəng dəyişməsi olarsa, dərhal təcili tibbi yardım çağırın. Bu əlamətlər diqqətlə qiymətləndirilməlidir.

Həkimə verə biləcəyiniz suallar

• Mənə angioplastika və stent niyə tövsiyə olunur?
• Giriş nöqtəsi biləkdən olacaq, yoxsa qasıqdan?
• Hansı dərmanları nə qədər müddət qəbul etməliyəm?
• Prosedurdan sonra işə və gündəlik həyata nə vaxt qayıda bilərəm?
• Məndə hansı risklər daha aktualdır?

Nəticə

Koronar angioplastika və stent qoyulması, koronar damarlarda qan axınını bərpa etmək üçün effektiv planlaşdırılan müdaxilə üsuludur. Prosedurun necə aparıldığını bilmək narahatlığı azalda və hazırlıq mərhələsində daha diqqətli olmağa kömək edə bilər. Dəqiq qərar və sonrakı nəzarət üçün hər zaman öz kardioloqunuzun göstərişlərinə əməl edin.

FAQ

Koronar angioplastika ağrılı prosedurdurmu?

Adətən lokal keyitmə tətbiq olunur, buna görə giriş yerində güclü ağrı hiss olunmur. Balon şişirdilərkən qısa müddətli təzyiq və ya narahatlıq ola bilər.

Stent hər zaman qoyulurmu?

Xeyr. Bəzi daralmalar balonla açıldıqdan sonra stent tələb etməyə bilər. Stent qoyulub-qoyulmaması damarların vəziyyətindən asılıdır.

Prosedurdan sonra nə qədər xəstəxanada qalınır?

Bu, vəziyyətinizdən, giriş yerindən və prosedurun gedişindən asılıdır. Həkim müşahidə müddətini fərdi olaraq təyin edir.

Stentdən sonra dərmanları niyə müntəzəm içmək vacibdir?

Çünki təyin edilən dərmanlar stent daxilində laxtalanma riskini azaltmağa kömək edir. Dərmanları həkimin dediyi qaydada qəbul etmək çox önəmlidir.

Prosedurdan sonra normal həyata nə vaxt qayıda bilərəm?

Bu, işinizin növündən və ümumi vəziyyətinizdən asılıdır. Həkiminiz fiziki aktivlik, işə qayıdış və məhdudiyyətlər barədə sizə fərdi təlimat verəcək.