Mədə ağrısı və köpün ən çox rast gəlinən səbəbləri

Mədə ağrısı və köp nədir?

Mədə ağrısı qarın yuxarı hissəsində və ya bütün qarın nahiyəsində hiss edilən narahatlıq, sancı, yanma və ya təzyiq hissi ola bilər. Köp isə qarında şişkinlik, gərginlik, qazın toplanması və ya “doluluq” hissi kimi özünü göstərir. Bu iki şikayət çox vaxt birlikdə yaranır, çünki həzm sistemi ilə bağlı eyni səbəblər onları tətikləyə bilər.

Əksər hallarda səbəb ciddi olmur və qidalanma vərdişləri, stress, qaz yığılması və ya müvəqqəti həzm pozğunluğu ilə əlaqəli olur. Bununla belə, bəzi hallarda mədə ağrısı və köp daha diqqətli qiymətləndirmə tələb edən xəstəliklərin əlaməti də ola bilər.

Ən çox rast gəlinən səbəblər

1. Həddindən artıq yemək və tez yemək

Çox yemək mədənin həddindən artıq genişlənməsinə səbəb olur və bu, ağrı və dolğunluq hissi yarada bilər. Yeməyi tələsik yemək isə havanın udulmasını artırır, nəticədə köp və gəyirmə daha çox olur.

2. Qaz yaradan qidalar

Bəzi qidalar bağırsaqlarda daha çox qaz əmələ gətirir. Məsələn, paxlalılar, kələmkimilər, soğan, qazlı içkilər, bəzi tam taxıllar və süni dadlandırıcılar həssas insanlarda köpə səbəb ola bilər. Hər kəsdə eyni təsir olmur; fərdi qida həssaslığı mühüm rol oynayır.

3. Qida həssaslığı və dözümsüzlük

Laktoza dözümsüzlüyü, qlütenə həssaslıq və ya müəyyən qidalara qarşı fərdi dözümsüzlük mədə ağrısı, köp, ishal və ya ürəkbulanma ilə nəticələnə bilər. Bu şikayətlər müəyyən qidanı qəbul etdikdən sonra təkrarlanırsa, qida gündəliyi səbəbi tapmağa kömək edə bilər.

4. Qəbizlik

Bağırsaq hərəkətlərinin ləngiməsi qazın və nəcisin yığılmasına səbəb olur. Bu zaman qarın şişkin görünə bilər, ağrı isə tutma şəklində hiss oluna bilər. Qəbizlik xüsusilə az lifli qidalanma, az maye qəbulu və hərəkətsiz həyat tərzi ilə bağlı olur.

5. Mədə turşuluğu və reflü

Mədədə turşunun artması və ya onun qida borusuna geri qayıtması yuxarı qarında yanma, ağrı və şişkinlik hissi verə bilər. Əlamətlər əsasən yeməkdən sonra, uzananda və ya gecə saatlarında güclənə bilər.

6. Stress və narahatlıq

Həzm sistemi stressə çox həssasdır. Gərginlik bağırsaq hərəkətlərini dəyişdirə, qaz hissini artıra və mədə ağrısını gücləndirə bilər. Bəzi insanlarda şikayətlər emosional gərginlik dövrlərində daha aydın görünür.

7. Mədə-bağırsaq infeksiyaları

Virus, bakteriya və ya qida zəhərlənməsi mədə ağrısı, köp, ürəkbulanma, qusma və ishala səbəb ola bilər. Bu zaman şikayətlər birdən başlayır və çox vaxt qısa müddətdə ümumi halsızlıqla müşayiət olunur.

8. İrritabl bağırsaq sindromu və digər həzm problemləri

İrritabl bağırsaq sindromunda qarın ağrısı, köp, qəbizlik və ya ishal təkrarlana bilər. Bu vəziyyət uzunmüddətli olur və simptomlar bəzən bəzi qidalar, stress və ya yuxu pozuntusu ilə artır.

Nə vaxt ciddi səbəb düşünülməlidir?

Mədə ağrısı və köp çox vaxt zərərsiz olsa da, aşağıdakı hallarda həkimə müraciət etmək vacibdir: ağrı güclüdür və ya getdikcə artır, şikayətlər uzun müddət davam edir, arıqlama, hərarət, qusma, nəcisdə qan, qaralmış nəcis, udma çətinliyi və ya gecə oyadan ağrı var. Qarın sərtləşirsə və ya qəfil güclü ağrı yaranarsa, təcili yardım tələb oluna bilər.

Ev şəraitində nə kömək edə bilər?

• Yeməyi az-az, yavaş yeyin.
• Qazlı içkiləri və çox yağlı qidaları azaltmağa çalışın.
• Şişkinlik yaradan qidaları müəyyən etmək üçün qida gündəliyi aparın.
• Qəbizliyin qarşısını almaq üçün kifayət qədər maye qəbul edin.
• Yüngül fiziki aktivlik və qısa gəzinti bağırsaq hərəkətlərini dəstəkləyə bilər.
• Stressi azaltmaq üçün yuxu rejiminə və istirahətə diqqət edin.

Qeyd etmək vacibdir ki, özbaşına dərman istifadəsi, xüsusilə ağrıkəsicilər, bəzi hallarda mədəni qıcıqlandıra bilər. Dərman seçimi və istifadə qaydası üçün həkim və ya əczaçı məsləhəti alınmalıdır.

Həkim nəyi qiymətləndirə bilər?

Həkim şikayətlərin nə vaxt başladığını, hansı qidalardan sonra artdığını, ağrının yerini və müşayiət edən əlamətləri soruşur. Lazım gələrsə, qan analizləri, nəcis müayinəsi, H. pylori testi, qarın ultrasəsi və ya digər müayinələr təyin edilə bilər. Məqsəd sadə həzm pozğunluğunu daha ciddi səbəblərdən ayırmaqdır.

Yekun

Mədə ağrısı və köpün ən çox rast gəlinən səbəbləri qidalanma vərdişləri, qida həssaslığı, qəbizlik, reflü, stress və yüngül infeksiyalardır. Əlamətlər təkrarlanırsa, güclüdürsə və ya əlavə xəbərdarlıq əlamətləri varsa, vaxt itirmədən həkimə müraciət edin.

FAQ

Mədə ağrısı və köp ən çox nədən olur?

Ən yayğın səbəblər həddindən artıq yemək, qaz yaradan qidalar, qəbizlik, stress, reflü və qida dözümsüzlüyüdür.

Köpü azaltmaq üçün nə etməliyəm?

Yavaş yemək, qazlı içkiləri azaltmaq, qidalanma gündəliyi aparmaq və maye qəbulunu artırmaq kömək edə bilər.

Mədə ağrısı nə vaxt təhlükəli sayılır?

Ağrı güclüdürsə, uzun çəkirsə və ya arıqlama, qanlı nəcis, qusma, hərarət kimi əlamətlərlə müşayiət olunursa, həkimə gedin.

Stress mədə ağrısı yarada bilərmi?

Bəli. Stress həzm sisteminin fəaliyyətinə təsir edərək ağrı, köp və bağırsaq narahatlığını artıra bilər.

Hər köp üçün dərman lazımdırmı?

Xeyr. Bir çox hallarda səbəbi tapmaq və qidalanma vərdişlərini düzəltmək kifayət edir, amma davamlı şikayətlərdə həkim qiymətləndirməsi vacibdir.