Onurğa Cərrahiyyəsindən Əvvəl və Sonra Qidalanma Qaydaları

Onurğa cərrahiyyəsi planlaşdırıldıqda, qidalanma sağalma prosesinin mühüm hissəsinə çevrilir. Düzgün qidalanma orqanizmin əməliyyata hazırlaşmasına, yaraların bərpasına, əzələ gücünün qorunmasına və infeksiya riskinin azaldılmasına kömək edə bilər. Qida seçimi həm əməliyyatdan əvvəl, həm də sonra fərqli məqsədlərə xidmət edir.

Əməliyyatdan əvvəl qidalanma niyə vacibdir?

Əməliyyat öncəsi dövrdə məqsəd bədəni mümkün qədər yaxşı vəziyyətə gətirməkdir. Yetərli enerji, zülal, vitamin və maye qəbul edən xəstələr əməliyyat stresinə daha hazır ola bilirlər. Xüsusilə çəki itkisi olan, iştahı zəif, anemiya və ya xroniki xəstəliyi olan pasiyentlər qidalanmaya daha çox diqqət etməlidirlər.

Əməliyyatdan əvvəl nə yemək lazımdır?

• Zülalla zəngin qidalar: yumurta, balıq, toyuq, qatıq, kefir, pendir, paxlalılar.
• Mürəkkəb karbohidratlar: tam taxıllar, yulaf, qarabaşaq, qəhvəyi düyü.
• Tərəvəz və meyvələr: xüsusilə C vitamini və antioksidantlarla zəngin olanlar.
• Sağlam yağlar: zeytun yağı, avokado, qoz-fındıq, toxumlar.
• Kifayət qədər maye: su əsas seçim olmalıdır, əgər həkim məhdudiyyət qoymayıbsa.

Əgər iştah azdırsa, kiçik porsiyalarla, lakin daha tez-tez yemək faydalı ola bilər. Qidalandırıcı şorbalar, yoqurt, smuzi və evdə hazırlanmış proteinlə zəngin ara yeməklər də istifadə oluna bilər.

Əməliyyatdan əvvəl nələrdən çəkinmək lazımdır?

Hər pasiyentin vəziyyəti fərqli olsa da, bəzi ümumi qaydalar var. Çox yağlı, həddindən artıq ağır və həzm olunması çətin qidalar əməliyyata yaxın dövrdə narahatlıq yarada bilər. Qəbul etdiyiniz vitaminlər, bitki mənşəli əlavələr və qida dəstəkləri barədə cərrah və anestezioloqa mütləq məlumat verin, çünki bəziləri qanaxma riskinə təsir göstərə bilər.

Əməliyyatdan əvvəl ac qalma müddəti ilə bağlı göstərişlərə dəqiq əməl etmək vacibdir. Bu qaydalar anesteziya zamanı təhlükəsizliyi təmin etmək üçün verilir və onları yalnız həkim dəyişdirə bilər.

Onurğa cərrahiyyəsindən sonra qidalanma necə olmalıdır?

Əməliyyatdan sonra bədən toxumaları bərpa etməyə başlayır və bu mərhələdə qidalanma sağalmanı dəstəkləyir. İlk günlərdə iştah azalması, ürəkbulanma və ya qəbizlik ola bilər. Bu zaman məqsəd mədəni yormadan kifayət qədər qida və maye qəbul etməkdir.

Sağalmanı dəstəkləyən əsas qidalar

• Zülal: yara bərpası və əzələ qorunması üçün vacibdir.
• Dəmirlə zəngin qidalar: qırmızı ət, qaraciyər, mərcimək, ispanaq; dəmirin mənimsənilməsi üçün C vitamini ilə birlikdə qəbul etmək faydalıdır.
• Kalsium və D vitamini: sümük sağlamlığı üçün mühümdür; süd məhsulları, bəzi balıq növləri və həkimin tövsiyə etdiyi mənbələr seçilə bilər.
• Lif: qəbizliyin qarşısını almağa kömək edə bilər; tərəvəz, meyvə, yulaf, tam taxıllar.
• Maye: kifayət qədər su qəbulu həzm və ümumi bərpa üçün önəmlidir.

Əməliyyatdan sonra necə yemək daha rahatdır?

İlk dövrdə böyük porsiyalar əvəzinə kiçik və tez-tez yemək daha uyğun ola bilər. Əgər ağrı kəsicilər qəbizliyə səbəb olursa, maye və lif qəbulu daha da vacib olur. Bəzi pasiyentlər üçün yumşaq qidalar, şorbalar, qatıq, püre və asan həzm olunan yeməklər daha rahatdır.

Əgər udma çətinliyi, davamlı ürəkbulanma, qusma, qarında ciddi şişkinlik və ya qida qəbulunda xeyli çətinlik yaranarsa, həkimlə əlaqə saxlayın. Özbaşına əlavələrə başlamaq əvəzinə, fərdi plan almaq daha təhlükəsizdir.

Hansı qidalar sağalmanı dəstəkləyə bilər?

Sağalma dövründə balanslı menyu daha faydalıdır. Aşağıdakı nümunələr faydalı ola bilər:

• Səhər: yumurta, yulaf, qatıq, meyvə.
• Nahar: toyuq və ya balıq, tərəvəz, qarabaşaq və ya düyü.
• Axşam: mərcimək şorbası, salat, tam taxıllı çörək.
• Ara yemək: kefir, qoz-fındıq, pendir, meyvə.

Əgər çəki azlığı, diabet, böyrək xəstəliyi, mədə-bağırsaq problemi və ya başqa xroniki vəziyyətiniz varsa, qidalanma planı fərdi olmalıdır. Bu hallarda zülal, kalium, natrium, maye və lif miqdarı məhdudlaşdırıla və ya artırıla bilər.

Əməliyyatdan əvvəl və sonra nələrə diqqət etməlisiniz?

• Həkimin verdiyi aclıq və dərman təlimatlarını pozmayın.
• Əlavələr, vitaminlər və bitki çayları barədə mütləq məlumat verin.
• Protein qəbulunu kifayət qədər saxlayın.
• Su içməyi unutmayın, amma maye məhdudiyyətiniz varsa buna əməl edin.
• Qəbizlikdən qorunmaq üçün lifli qidaları tədricən artırın.
• Alkoqoldan uzaq durun və siqareti mümkün qədər məhdudlaşdırın; bunlar sağalmanı ləngidə bilər.

Nəticə

Onurğa cərrahiyyəsində qidalanma sadəcə “nə yemək” məsələsi deyil, eyni zamanda sağalmanı dəstəkləyən mühüm hazırlıq və bərpa hissəsidir. Əməliyyatdan əvvəl balanslı qidalanmaq, əməliyyat sonrası isə zülal, maye, lif və vacib mikroelementlərə diqqət etmək faydalı ola bilər. Ən doğru plan isə həmişə cərrah, anestezioloq və lazım gələrsə dietoloq tərəfindən fərdi şəkildə verilir.

FAQ

Onurğa cərrahiyyəsindən əvvəl vitamin qəbul etməliyəm?

Bunu yalnız həkiminizin göstərişinə görə edin. Bəzi vitaminlər və bitki mənşəli əlavələr qanaxma riskinə və ya anesteziyaya təsir göstərə bilər.

Əməliyyatdan sonra ən vacib qida maddəsi hansıdır?

Zülal çox vacibdir, çünki toxuma bərpası və yara sağalmasını dəstəkləyir. Bununla yanaşı maye, lif, dəmir və kalsium da önəmlidir.

Əməliyyatdan sonra nə vaxt normal yeməyə qayıda bilərəm?

Bu, əməliyyatın növündən və ümumi vəziyyətinizdən asılıdır. Həkim və ya tibb bacısının verdiyi mərhələli qidalanma təlimatlarına əməl edin.

Qəbizliyə qarşı nə etməliyəm?

Kifayət qədər su için, lifli qidaları tədricən artırın və lazım olduqda həkiminizlə uyğun tədbirlər barədə danışın. Ağrı kəsicilər qəbizliyi artıra bilər.

Diyetlə əməliyyat sonrası ağrı azalar?

Qidalanma ağrını birbaşa aradan qaldırmır, amma sağalmanı dəstəkləyə və ümumi bərpa prosesinə kömək edə bilər.