Prostat adenoması: dərman, yoxsa əməliyyat nə vaxt seçilir?

Prostat adenoması, yəni xoşxassəli prostat böyüməsi, yaş artdıqca daha çox görülür və sidik ifrazı ilə bağlı şikayətlər yarada bilər. Müalicə seçimi hər xəstədə eyni olmur. Həkim qərarı simptomların gücünə, prostatın ölçüsünə, sidik axınına, sidik kisəsi və böyrəklərin vəziyyətinə, həmçinin xəstənin ümumi sağlamlığına əsaslanır.

Əvvəl nə üçün çox vaxt dərman seçilir?

Yüngül və ya orta dərəcəli əlamətlərdə ilk addım adətən dərman müalicəsi olur. Məqsəd sidik ifrazını rahatlaşdırmaq, gecə tez-tez oyanmanı azaltmaq və prostatın yaratdığı tıxanmanı yüngülləşdirməkdir. Dərmanlar bəzən cərrahiyyəni gecikdirə və ya onun ehtiyacını azalda bilər, amma hər xəstədə eyni effekt vermir.

• Əlamətlər gündəlik həyatı çox pozmursa
• Sidik tam tutulmayıbsa
• Sidik yolu infeksiyası və ağırlaşma yoxdursa
• Analizlərdə böyrək funksiyası qorunubsa

Dərman müalicəsində hansı qruplar istifadə oluna bilər?

Həkimlər vəziyyətə görə müxtəlif dərman qrupları seçə bilərlər. Bəziləri sidik kanalındakı əzələləri boşaldaraq axını yaxşılaşdırır. Digərləri prostat toxumasının zamanla kiçilməsinə kömək edə bilər. Bəzi hallarda sidik kisəsinin həddən artıq həssaslığını azaltmaq üçün əlavə dərmanlar verilə bilər.

Vacib məqam odur ki, dərman seçimi yalnız simptomlara görə deyil, həm də təzyiq, ürək xəstəliyi, başqa qəbul olunan dərmanlar və yan təsir riski nəzərə alınaraq edilir. Özbaşına dərman başlamaq və ya dayandırmaq düzgün deyil.

Nə zaman əməliyyat daha uyğun sayılır?

Əməliyyat, prostat adenoması sidik axınını ciddi şəkildə bağladıqda və ya ağırlaşmalar yarandıqda daha çox düşünülür. Məqsəd tıxanmanı aradan qaldırmaq və gələcək fəsadların qarşısını almaqdır. Əməliyyat qərarı təkcə prostatın ölçüsünə görə deyil, həm də klinik gedişə görə verilir.

• Təkrarlayan və ya tam sidik tutulması
• Dərmanlara baxmayaraq davam edən güclü simptomlar
• Təkrarlayan sidik yolu infeksiyaları
• Sidik kisəsində daş yaranması
• Sidikdə təkrarlayan qan görülməsi
• Böyrək funksiyasında pisləşmə və ya sidik durğunluğu
• Sidik kisəsinin tam boşalmaması və qalıq sidiyin çox olması

Bəzi xəstələrdə prostat böyüməsi çox olsa da, şikayətlər az olur. Belə hallarda təkcə ölçüyə görə əməliyyat qərarı verilmir. Əksinə, ölçü kiçik olsa da tıxanma güclüdürsə, cərrahi müalicə lazım gələ bilər.

Dərmanla əməliyyat arasındakı əsas fərq nədir?

Dərman müalicəsi daha az invazivdir və çox vaxt ilkin seçim olur. Ancaq dərmanlar problemi tam aradan qaldırmaya bilər və uzunmüddətli nəzarət tələb edə bilər. Əməliyyat isə sidik axınını mexaniki olaraq yaxşılaşdırmağa yönəlir və ağır tıxanma olduqda daha təsirli ola bilər. Bununla belə, əməliyyatın da qanaxma, infeksiya, sidik saxlaya bilməmə və ya boşalma dəyişiklikləri kimi riskləri ola bilər.

Həkim qərar verərkən nələrə baxır?

• Şikayətlərin dərəcəsi və həyat keyfiyyətinə təsiri
• Uroloji müayinə və lazım olduqda USM nəticələri
• Sidik axını və qalıq sidik miqdarı
• Qan və sidik analizləri
• Xəstənin yaşı, yanaşı xəstəlikləri və əməliyyat riski
• Dərmanların təsiri və yan təsirləri

Təcili yardım tələb edən əlamətlər

Bəzi hallar gözləmədən uroloqa və ya təcili yardıma müraciət etməyi tələb edir. Tam sidik saxlaya bilməmək, güclü ağrı ilə birlikdə sidik çıxmaması, yüksək hərarət, üşütmə, qanlı sidik və ya böyrək nahiyəsində ağrı ciddi əlamətlərdir.

Əgər sidik ifrazı getdikcə zəifləyir, gecələr tez-tez oyanma artır, sidik qırıq-qırıq gəlir və sidik kisəsinin tam boşalmadığı hissi yaranırsa, müayinəni gecikdirməmək lazımdır. Erkən qiymətləndirmə gələcək ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edə bilər.

Pasiyent nə etməlidir?

Ən doğru seçim fərdi qiymətləndirmə ilə edilir. Şikayətlərinizi dəqiq təsvir edin: nə qədər tez-tez sidiyə çıxırsınız, gecə neçə dəfə oyanırsınız, axın zəifləyibmi, sidik saxlaya bilmə problemi varmı. İstifadə etdiyiniz bütün dərmanları həkimə bildirin və mütəmadi nəzarət müayinələrini qaçırmayın.

Qeyd etmək vacibdir ki, prostat adenoması müalicəsi yalnız simptomu azaltmaqla deyil, ağırlaşmaların qarşısını almaqla da bağlıdır. Dərman və əməliyyat arasında seçim ən çox bu balans əsasında edilir.

Nəticə

Prostat adenomasında dərman müalicəsi adətən ilk seçimdir, xüsusən əlamətlər yüngül və ya orta olduqda. Lakin sidik tutulması, təkrarlayan infeksiya, böyrəkə təsir, daş və ya dərmanlara baxmayaraq davam edən ağır şikayətlər olduqda əməliyyat daha uyğun ola bilər. Son qərar uroloq müayinəsi və fərdi risklərin dəyərləndirilməsi ilə verilməlidir.

FAQ

Prostat adenomasında ilk müalicə həmişə dərman olurmu?

Xeyr. Çox vaxt əvvəlcə dərman seçilir, amma ağır sidik tutulması və ya fəsadlar varsa, həkim birbaşa əməliyyatı düşünə bilər.

Dərmanlar prostat adenomasını tam sağaldırmı?

Dərmanlar əsasən əlamətləri azaldır və sidik axınını yaxşılaşdırır. Tam sağalma zəmanəti vermir, amma bir çox xəstədə nəzarət üçün kifayət edə bilər.

Hansı hallarda əməliyyat qaçılmaz ola bilər?

Təkrarlayan sidik tutulması, böyrək funksiyasının pisləşməsi, təkrarlayan infeksiya, sidik kisəsi daşı və dərmana cavab verməyən ağır əlamətlərdə əməliyyat daha çox gündəmə gəlir.

Prostatın böyük olması əməliyyat deməkdirmi?

Mütləq deyil. Əsas qərar prostatın ölçüsündən çox, yaratdığı tıxanma və ağırlaşmalara əsaslanır.

Müalicə seçimi üçün hansı müayinələr lazım ola bilər?

Uroloji baxış, sidik analizi, qan analizləri, ultrasəs müayinəsi və bəzən sidik axını ilə bağlı əlavə testlər tələb oluna bilər.