Prostat biopsiyası: necə aparılır, ağrılıdırmı?

Prostat biopsiyası nədir?

Prostat biopsiyası prostat vəzisindən çox kiçik toxuma nümunələrinin götürülüb laboratoriyada yoxlanılmasıdır. Bu müayinə adətən qan analizləri, PSA artımı, barmaqla rektal müayinə və ya görüntüləmə nəticələri prostatda əlavə araşdırma tələb etdikdə tövsiyə olunur. Məqsəd şikayətlərin səbəbini aydınlaşdırmaq və lazım gələrsə müalicə planını dəqiqləşdirməkdir.

Prostat biopsiyası necə aparılır?

Ən çox istifadə edilən üsul transrektal biopsiyadır. Bu zaman həkim nazik iynə vasitəsilə, çox vaxt ultrasəs nəzarəti altında, düz bağırsaq yolu ilə prostatdan bir neçə nümunə götürür. Bəzi hallarda transperineal üsul seçilir; bu, iynənin aralıq nahiyəsindən daxil edilməsi deməkdir və klinik vəziyyətə görə üstünlük verilə bilər.

Prosedur adətən qısa çəkir. Əvvəlcə xəstə uyğun vəziyyətdə yerləşdirilir, yerli keyitmə tətbiq oluna bilər və həkim nümunələri planlı şəkildə götürür. Bəzən əlavə rahatlıq üçün sakitləşdirici dərman verilə bilər, lakin bu hər xəstədə tələb olunmur. Biopsiya bitdikdən sonra xəstə qısa müşahidədən sonra evə buraxıla bilər.

Ağrılıdırmı?

Çox xəstə üçün prostat biopsiyası dözülməz ağrı ilə deyil, daha çox təzyiq, narahatlıq və qısa batma hissi ilə əlaqələndirilir. Lokal keyitmə ağrını azaltmağa kömək edir. Ən narahatedici hisslərdən biri iynənin toxuma götürməsi zamanı və ya ultrasəs zondunun yaratdığı basqı ola bilər.

Ağrı hissi insandan-insana dəyişir. Həssaslıq həddi, narahatlıq səviyyəsi, əvvəlki təcrübələr və istifadə olunan üsul buna təsir göstərə bilər. Prosedurdan sonra bir neçə gün yüngül ağrı, sidikdə az miqdarda qan, nəcisdə və ya spermada qan izləri ola bilər; bunlar çox vaxt müvəqqəti olur. Güclü ağrı, sidik ifrazında ciddi çətinlik, qızdırma və ya qanaxma artarsa, həkimlə əlaqə saxlamaq lazımdır.

Biopsiyadan öncə nələrə hazırlaşmaq lazımdır?

Hazırlıq mərhələsi müayinənin təhlükəsiz və rahat keçməsi üçün vacibdir. Həkiminiz sizə konkret təlimatlar verəcək, lakin ümumi olaraq aşağıdakılar nəzərə alınır:

• İstifadə etdiyiniz bütün dərmanları, xüsusilə qan durulaşdırıcıları həkimə bildirin.
• Antibiotik təyini varsa, onu göstərişə uyğun qəbul edin.
• Həkimin dediyi halda bağırsaq təmizliyi və ya klizma üçün hazırlıq edin.
• Prosedur günü rahat paltar geyinin və evə qayıdış üçün plan qurun.
• Allergiyalar, qanaxma pozuntuları və əvvəlki infeksiyalar barədə məlumat verin.

Bəzi dərmanlar, xüsusilə aspirin, varfarin, klopidoqrel və oxşar preparatlar, qanaxma riskini artıra bilər. Onları özbaşına dayandırmaq olmaz; qərarı yalnız həkim verməlidir. Prosedurdan əvvəl yemək, içmək və ya xüsusi məhdudiyyətlərlə bağlı göstərişlər də fərqli ola bilər, buna görə əvvəlcədən aydınlaşdırmaq lazımdır.

Prosedurdan sonra nə gözləmək olar?

Biopsiyadan sonra yüngül diskomfort, sidikdə az qan və ya bir neçə gün davam edən həssaslıq ola bilər. Bol maye qəbul etmək, ağır fiziki yüklənmədən çəkinmək və həkimin verdiyi dərmanları vaxtında istifadə etmək faydalıdır. Əgər sidiyə gedə bilməmək, yüksək hərarət, güclü qanaxma, kəskin ağrı və ya üşütmə yaranarsa, təcili tibbi yardım lazımdır.

Nəticələrin çıxma müddəti laboratoriyadan asılıdır. Həkim toxuma cavabını şərh edəcək və sonrakı addımları izah edəcək. Bəzi hallarda əlavə görüntüləmə, təkrar müayinə və ya müalicə planı lazım ola bilər.

Kimlər xüsusilə diqqətli olmalıdır?

Qanaxma riski yüksək olanlar, infeksiya riski olanlar, diabeti olanlar və immun sistemi zəifləmiş şəxslər prosedurdan əvvəl həkimlə daha ətraflı danışmalıdır. Həmçinin son dövrlərdə sidik yolu infeksiyası keçirmiş, prostat əməliyyatı olmuş və ya rektal problemləri olan pasiyentlər üçün hazırlıq fərqli ola bilər.

Həkimə hansı sualları vermək olar?

Prosedurdan əvvəl aşağıdakı sualları vermək faydalıdır: biopsiya hansı üsulla aparılacaq, ağrını azaltmaq üçün nə istifadə olunacaq, dərmanlarımı nə etməliyəm, antibiotiki nə vaxt başlamalıyam, evdə nəyi müşahidə etməliyəm və nəticələr nə vaxt hazır olacaq. Bu suallar narahatlığı azaldır və hazırlığı daha aydın edir.

Nəticə

Prostat biopsiyası bir çox hallarda prostatdakı şübhəli dəyişikliklərin səbəbini aydınlaşdırmaq üçün ən dəqiq addımlardan biridir. Prosedur adətən qısa sürür, çox vaxt idarəolunan narahatlıq yaradır və düzgün hazırlıqla daha rahat keçə bilər. Hər zaman şəxsi vəziyyətinizə uyğun qərar üçün uroloqun göstərişlərinə əməl edin.

FAQ

Prostat biopsiyası üçün narkoz lazımdırmı?

Hər zaman yox. Çox vaxt lokal keyitmə kifayət edir, bəzi hallarda isə əlavə sakitləşdirici dərman verilə bilər.

Biopsiyadan sonra qan görmək normaldırmı?

Az miqdarda qan sidikdə, spermada və ya nəcisdə qısa müddət görünə bilər. Qanaxma güclü olarsa həkimə müraciət edin.

Prostat biopsiyasından əvvəl yemək olar?

Bu, tətbiq olunan üsula və verilən dərmanlara görə dəyişə bilər. Dəqiq göstərişi həkiminizdən alın.

Nəticələr nə vaxt hazır olur?

Laboratoriyanın işinə görə dəyişir. Dəqiq vaxtı sizi izləyən həkim bildirəcək.

Biopsiyadan sonra nə vaxt normal həyata qayıda bilərəm?

Çox xəstə qısa müddətdə gündəlik fəaliyyətə dönür, amma bir neçə gün ağır fiziki yüklənmədən çəkinmək məsləhətdir.