Qadınlarda sonsuzluq müayinəsi: analizlər və hazırlıq

Sonsuzluq müayinəsi nə üçün aparılır?

Sonsuzluq müayinəsi hamiləliyin niyə baş vermədiyini anlamaq və mümkün səbəbləri qiymətləndirmək üçün aparılır. Bu müayinə yalnız analizlərdən ibarət olmur; həkim şikayətləri, menstruasiya dövrünü, keçmiş xəstəlikləri, əməliyyatları və həyat tərzini də nəzərə alır.

Qadınlarda sonsuzluğun səbəbi ovulyasiya pozğunluğu, hormonal disbalans, uşaqlıq və yumurtalıqlarla bağlı problemlər, uşaqlıq borularının tutulması, endometrioz və ya digər tibbi amillər ola bilər. Bəzən səbəb bir neçə faktorun birləşməsi olur.

İlk görüşdə nə gözlənilir?

Adətən müayinə ginekoloq və ya reproduktiv sağlamlıq üzrə həkimlə söhbətlə başlayır. Həkim sizdən menstruasiya siklinin uzunluğu, ağrılı aybaşı, aralıq qanaxmalar, əvvəlki hamiləliklər, doğuşlar, düşüklər, cinsi yolla keçən infeksiyalar və istifadə etdiyiniz dərmanlar barədə soruşa bilər.

İlk baxışda məqsəd müayinəni fərdiləşdirməkdir. Hər qadına eyni analizlər təyin olunmur; seçim yaşa, şikayətlərə və müayinə nəticələrinə əsaslanır.

Qadınlarda sonsuzluq müayinəsində hansı analizlər verilir?

1. Hormonal analizlər

Hormonal testlər ovulyasiya, yumurtalıq ehtiyatı və ümumi reproduktiv hormon balansı barədə məlumat verə bilər. Tez-tez yoxlanılan hormonlara FSH, LH, estradiol, prolaktin, TSH və lazım olduqda AMH daxildir. Bəzi hallarda progesteron da ovulyasiyanın baş verdiyini qiymətləndirmək üçün təyin olunur.

Bu analizlərin bəzisi menstruasiya siklinin müəyyən günlərində verilir. Məsələn, bəzi hormonlar üçün 2-5-ci günlər, progesteron üçün isə adətən dövrün ikinci yarısı seçilə bilər. Dəqiq gün həkim tərəfindən göstərilir.

2. Ovulyasiyanın qiymətləndirilməsi

Ovulyasiya olub-olmadığını anlamaq üçün qan analizi, ultrasəs monitorinqi və ya evdə istifadə olunan testlərdən istifadə oluna bilər. Ultrasonoqrafiya follikulun böyüməsini izləməyə kömək edir və yumurtlamanın vaxtını daha dəqiq qiymətləndirə bilər.

3. Kiçik çanaq ultrasəs müayinəsi

Transvaginal ultrasəs uşaqlıq, yumurtalıqlar, endometrium və mümkün kistalar və ya miomalar barədə məlumat verir. Bu müayinə sonsuzluq səbəblərini ilkin mərhələdə aşkar etmək üçün çox faydalıdır. Bəzi hallarda menstruasiya bitdikdən sonra aparılması daha uyğun olur, amma bu, klinikaya görə dəyişə bilər.

4. İnfeksiyalara dair analizlər

Həkim lazım bildikdə cinsi yolla keçən infeksiyalar və digər iltihabi proseslər üçün analizlər təyin edə bilər. Çünki bəzi infeksiyalar borulara və uşaqlıq boşluğuna təsir edərək hamilə qalma ehtimalını azalda bilər.

5. Uşaqlıq borularının açıqlığının yoxlanması

Əgər həkim boru mənşəli problem şübhə edərsə, uşaqlıq borularının açıqlığını qiymətləndirən xüsusi müayinə tövsiyə oluna bilər. Bu testlərdən biri həkim seçiminə əsasən təyin edilir və adətən menstruasiya bitdikdən sonra planlaşdırılır.

6. Uşaqlıq boşluğu ilə bağlı müayinələr

Polip, mioma, uşaqlıq daxili bitişmələr və ya anatomik dəyişikliklər şübhəsi varsa, əlavə görüntüləmə və ya histeroskopiyaya ehtiyac ola bilər. Bu müayinələr daha dəqiq diaqnoz qoymaq üçün istifadə olunur.

Hansı əlavə analizlər lazım ola bilər?

Bəzi pasiyentlərdə qalxanabənzər vəz, şəkər mübadiləsi, vitamin və metabolik göstəricilər də qiymətləndirilə bilər. Əgər ailəvi genetik risk, təkrarlayan düşüklər və ya xüsusi klinik göstəricilər varsa, həkim genetik məsləhət və əlavə testlər də təyin edə bilər.

Yadda saxlamaq vacibdir ki, sonsuzluq müayinəsi yalnız qadına aid deyil. Bir çox hallarda cütlük kimi yanaşma daha doğrudur və partnyorun sperma analizi də dəyərləndirmənin bir hissəsi olur.

Müayinəyə necə hazırlaşmaq lazımdır?

• Həkimin təyin etdiyi analizləri menstruasiya dövrünün düzgün günündə verin.
• Analizdən əvvəl ac qalmaq lazımdırsa, klinikanın göstərişlərinə əməl edin.
• Qəbul etdiyiniz bütün dərmanları, o cümlədən hormonal preparatları və əlavələri həkimə bildirin.
• Mümkünsə əvvəlki analiz və ultrasəs nəticələrinizi özünüzlə aparın.
• Son menstruasiya tarixini və siklin orta uzunluğunu qeyd edin.
• Müayinədən öncə vaginal preparatlar, spermisidlər və ya duşlardan istifadə ilə bağlı həkimin tövsiyəsini soruşun.
• Əgər ağrı, güclü qanaxma və ya infeksiya əlaməti varsa, bunu əvvəlcədən bildirin.

Analizlərdən əvvəl nələrə diqqət etmək lazımdır?

Bəzi hormon analizləri üçün səhər saatları üstünlük verilə bilər, amma bu, testdən asılıdır. Qanverməzdən əvvəl çox ağır fiziki yüklənmə, yuxusuzluq və kəskin stress nəticələrə təsir edə bilər. Ultrasəs və digər prosedurlar üçün isə həkimin verdiyi xüsusi təlimatlara əməl etmək vacibdir.

Əgər hamiləlik ehtimalı varsa, bunu həkimə mütləq deyin. Bəzi müayinələr hamiləlik zamanı aparılmamalıdır və ya başqa vaxta keçirilməlidir.

Nəticələr nə deməkdir?

Müayinələrin nəticəsi tək bir rəqəmlə şərh edilmir. Həkim analizləri, ultrasəs tapıntılarını, şikayətləri və dövr məlumatlarını bir yerdə qiymətləndirir. Bəzən səbəb tez aşkarlanır, bəzən isə əlavə mərhələli araşdırma tələb olunur.

Ən önəmlisi odur ki, sonsuzluq müayinəsi ittiham deyil, səbəbi tapmaq üçün atılan sistemli addımdır. Vaxtında müraciət etmək düzgün diaqnoz və uyğun müalicə planı üçün vacibdir.

Həkimə nə vaxt müraciət etməli?

Əgər 12 ay ərzində müntəzəm qorunmasız cinsi əlaqəyə baxmayaraq hamiləlik olmursa, müayinəyə müraciət etmək məqsədəuyğundur. 35 yaşdan yuxarı qadınlarda bu müddət daha qısa ola bilər. Menstruasiya pozğunluğu, şiddətli ağrı, keçmiş çanaq infeksiyası və ya endometrioz şübhəsi varsa, daha erkən müayinə faydalı ola bilər.

Şəxsi vəziyyətinizə uyğun qiymətləndirmə yalnız həkim tərəfindən aparıla bilər. Erkən müraciət düzgün istiqamət seçməyə kömək edir.

FAQ

Sonsuzluq müayinəsinə hansı gün getmək daha yaxşıdır?

Bu, veriləcək analizlərdən asılıdır. Bəzi hormon testləri menstruasiya siklinin müəyyən günlərində verilir, buna görə vaxtı həkim əvvəlcədən müəyyən etməlidir.

Müayinədən əvvəl ac qalmaq lazımdırmı?

Bütün analizlər üçün yox. Bəzi qan testləri acqarına tələb oluna bilər, amma bu yalnız həkim və ya laboratoriyanın göstərişi ilə dəqiqləşdirilməlidir.

Sonsuzluq müayinəsi yalnız qan analizlərindən ibarətdirmi?

Xeyr. Müayinə adətən söhbət, ginekoloji baxış, ultrasəs və ehtiyac olduqda əlavə görüntüləmə və xüsusi testləri də əhatə edir.

Partnyor da müayinəyə gəlməlidirmi?

Çox vaxt bəli. Sonsuzluq qiymətləndirilməsi cütlük kimi aparıldıqda daha tam olur və kişidə sperma analizi də lazım ola bilər.

Analizlər normal olsa da hamiləlik olmaya bilərmi?

Bəli, mümkündür. Bəzən əlavə araşdırma lazım olur, çünki sonsuzluğun səbəbi bir neçə amilin birləşməsi ola bilər və standart analizlər hər şeyi göstərməyə bilər.