Qarın ağrısı və həzm pozğunluqlarında nə zaman həkimə getməli?

Qarın ağrısı, köp, ürəkbulanma, qəbizlik, ishal və yanma kimi həzm şikayətləri çox insanda ara-sıra rast gəlinir. Bəzən səbəb sadə olur: qida seçimi, stress, yüngül infeksiya və ya müvəqqəti həzm narahatlığı. Lakin bəzi hallarda bu əlamətlər mədə-bağırsaq sistemində daha ciddi problemin xəbərçisi ola bilər. Məhz buna görə, şikayətlərin nə vaxt mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməsini bilmək vacibdir.

Qastroenteroloqa nə zaman müraciət etməli?

Əgər qarın ağrısı və ya həzm pozğunluğu bir neçə gün ərzində keçmirsə, tez-tez təkrarlanırsa və ya gündəlik həyatınıza təsir edirsə, qastroenteroloqa müraciət etmək düzgün addımdır. Xüsusilə simptomlar yeməkdən sonra daha da artırsa, iştahınıza, yuxunuza və iş qabiliyyətinizə mane olursa, səbəbin araşdırılması lazımdır.

Yalnız şiddət deyil, davamlılıq da önəmlidir. Bəzən orta dərəcəli, amma uzun sürən şikayət daha diqqətli qiymətləndirmə tələb edir. Özünüzü yalnız ağrı kəsicilərlə və ya təsadüfi dərmanlarla müalicə etmək əsas problemi gizlədə bilər.

Təcili diqqət tələb edən xəbərdarlıq əlamətləri

Aşağıdakı əlamətlərdən biri varsa, gözləmədən həkimə müraciət edin:

• Qarın ağrısı çox güclüdür və ya qəfil başlayıbsa
• Nəcisdə qan, qara nəcis və ya qanlı qusma varsa
• Səbəbsiz arıqlama, iştahsızlıq və ümumi zəiflik müşahidə olunursa
• Qusma davamlıdırsa və ya maye saxlaya bilmirsinizsə
• Yüksək hərarət, qarında sərtlik və ya toxunanda artan ağrı varsa
• Dəri və gözlərdə saralma varsa
• Udma çətinliyi, qida ilişməsi hissi və ya boğulma hissi yaranırsa
• Qəbizlik və ya ishal uzun çəkirsə və susuzlaşma əlamətləri varsa

Bu əlamətlər bəzən mədə xorası, öd kisəsi xəstəliyi, qaraciyər və mədəaltı vəz problemləri, bağırsaq iltihabı, infeksiya və ya digər tibbi vəziyyətlərlə əlaqəli ola bilər. Dəqiq səbəb yalnız müayinədən sonra aydınlaşır.

Şikayətlərin davam etməsi niyə önəmlidir?

Qarın ağrısı və həzm pozğunluqları bəzən öz-özünə azalır. Amma simptomlar təkrarlanırsa, məsələn, hər həftə köp, sağrı ağrısı, ishal və ya qəbizlik epizodları yaşanırsa, bu artıq funksional həzm problemi və ya üzvi xəstəliyin əlaməti ola bilər. Xroniki şikayətlər zamanı düzgün diaqnoz qoymaq müalicə planını daha məqsədyönlü edir.

Uzunmüddətli problemlər bəzən vitamin və maye çatışmazlığına, çəki itkisinə və həyat keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olur. Ona görə də “keçər” düşüncəsi ilə şikayətləri aylarla izləmək tövsiyə edilmir.

Hansı vəziyyətlərdə qastroenteroloq xüsusilə faydalıdır?

Qastroenteroloq mədə, bağırsaq, qaraciyər, öd yolları və mədəaltı vəzi ilə bağlı şikayətləri qiymətləndirir. Aşağıdakı hallarda məsləhət almaq daha məqsədəuyğundur:

• Tez-tez mədə yanması və turşu qayıtması
• Davamlı köp, qaz və qarın dolğunluğu
• Qəbizlik və ya ishalın təkrarlanması
• Yeməkdən sonra ağrı, ürəkbulanma və ya erkən toxluq
• Əlavə səbəb olmadan çəki itkisi
• Ailənizdə mədə-bağırsaq xəstəlikləri varsa
• Dərmanlardan sonra həzm şikayətləri yaranırsa

Əgər sizdə əvvəldən mövcud olan xəstəliklər, məsələn, qaraciyər problemi, reflüks, xora və ya bağırsaq xəstəliyi varsa, yeni simptomlar gecikmədən dəyərləndirilməlidir.

Həkim qəbuluna necə hazırlaşmaq olar?

Qastroenteroloqa getməzdən əvvəl simptomlarınızı qeyd etməyiniz faydalıdır. Ağrının nə vaxt başladığını, harada hiss olunduğunu, yeməklə əlaqəsini, nəcisin formasını və tezliyini, qusma, hərarət və ya arıqlama olub-olmadığını yazın. Bu məlumatlar düzgün yönləndirmə üçün vacibdir.

Hazırda istifadə etdiyiniz dərmanların siyahısını, əlavələri və son vaxtlar dəyişən qida vərdişlərinizi də özünüzlə aparın. Əvvəllər keçirilmiş əməliyyatlar və mövcud xəstəliklər barədə məlumat da diaqnozu asanlaşdıra bilər.

Qastroenteroloq hansı müayinələri istəyə bilər?

Müayinə şikayətə görə dəyişir. Həkim bəzən qan analizləri, nəcis testləri, ultrasəs, endoskopiya və ya digər görüntüləmə üsullarını tövsiyə edə bilər. Məqsəd sadəcə ağrını azaltmaq deyil, əsas səbəbi tapmaqdır. Hər pasiyentdə eyni müayinə aparılmır; seçim şikayətlərin xarakterinə əsaslanır.

Evdə nə etmək olar, nə etmək olmaz?

Yüngül şikayətlərdə kifayət qədər su içmək, çox yağlı və ağır qidalardan uzaq durmaq, kiçik porsiyalarla qidalanmaq və simptom gündəliyi tutmaq faydalı ola bilər. Lakin bu addımlar həkim müayinəsini əvəz etmir.

• Qıcqırma və ağrı üçün özbaşına dərman istifadə etməyin
• Antibiotiki həkim məsləhəti olmadan qəbul etməyin
• Qida rasionunu birdən-birə həddən artıq məhdudlaşdırmayın
• Şikayətlər güclənirsə gözləməyin

Nəticə

Qarın ağrısı və həzm pozğunluqları çox vaxt keçici olsa da, davamlılıq, təkrarlanma və xəbərdarlıq əlamətləri olduqda qastroenteroloqa müraciət etmək lazımdır. Erkən qiymətləndirmə həm narahatlığın səbəbini aydınlaşdırmağa, həm də uyğun müalicə yolunu seçməyə kömək edir. Əgər şikayətləriniz sizi narahat edirsə, onları görməzlikdən gəlməyin.

FAQ

Qarın ağrısı neçə gün davam edəndə həkimə getməliyəm?

Ağrı bir neçə gün içində keçmirsə, təkrarlanırsa və ya gündəlik fəaliyyətinizi pozursa, qastroenteroloqa müraciət edin.

Hansı əlamətlər təcili yardım tələb edir?

Qanlı nəcis, qanlı qusma, çox güclü ağrı, qarında sərtlik, yüksək hərarət, sarılıq və davamlı qusma təcili qiymətləndirmə tələb edir.

Davamlı köp və qaz da qastroenteroloqa səbəbdirmi?

Bəli. Xüsusilə bu şikayətlər uzun çəkirsə, ağrı, ishal, qəbizlik və ya çəki itkisi ilə birgədirsə, müayinə vacibdir.

Qastroenteroloq hansı xəstəlikləri araşdırır?

Mədə, bağırsaq, qaraciyər, öd kisəsi, öd yolları və mədəaltı vəzi ilə bağlı bir çox xəstəliyi qiymətləndirir.

Evdə dərman içib gözləmək olar?

Yüngül və qısa müddətli şikayətdə bu mümkündür, amma simptomlar davam edirsə və ya xəbərdarlıq əlamətləri varsa, özbaşına müalicə etməyin.