Qastroskopiya nədir və ona necə hazırlaşmaq lazımdır?

Qastroskopiya nədir?

Qastroskopiya qida borusu, mədə və onikibarmaq bağırsağın başlanğıc hissəsini qiymətləndirmək üçün aparılan endoskopik müayinədən biridir. Bu müayinə zamanı həkim nazik, çevik kameralı cihazla selikli qişanı birbaşa görür və lazım gəldikdə əlavə nümunə, yəni biopsiya götürə bilir.

Qastroskopiya adətən mədə ağrısı, qıcqırma, udma çətinliyi, səbəbi bilinməyən ürəkbulanma, qusma, qanazlığı və ya qara rəngli nəcis kimi şikayətlər olduqda təyin edilir. Həm diaqnoz, həm də müalicənin planlaşdırılması üçün faydalı ola bilər.

Müayinə nə üçün edilir?

Bu müayinə həkimə bir sıra halları qiymətləndirməyə kömək edir:

• qastrit və ya mədə selikli qişasının iltihabı
• xora və eroziya
• qida borusunda reflüksə bağlı dəyişikliklər
• Helicobacter pylori ilə bağlı şübhələr
• qanaxma mənbəyinin axtarışı
• şübhəli toxuma dəyişiklikləri

Qastroskopiya bəzi hallarda yalnız baxış üçün deyil, eyni zamanda müalicəvi məqsədlə də istifadə oluna bilər. Məsələn, qanayan sahəyə müdaxilə və ya daralmış sahənin qiymətləndirilməsi mümkündür.

Qastroskopiyaya necə hazırlaşmaq lazımdır?

Qastroskopiya hazırlığı müayinənin təhlükəsiz və keyfiyyətli keçməsində əsas rol oynayır. Ən vacib qayda mədənin boş olmasıdır. Bunun səbəbi həm görüntünün daha aydın alınması, həm də qusma və aspirasiya riskinin azaldılmasıdır.

1. Ac qalmaq

Çox vaxt müayinədən əvvəl bir neçə saat yemək qəbul edilməməlidir. Dəqiq aclıq müddəti klinikanın və həkimin göstərişindən asılı ola bilər. Su, çay, süd, şirə və saqqızla bağlı qaydalar da ayrıca bildirilməlidir. Müayinə günündə həkimin dediyi vaxtdan sonra heç nə qəbul etməmək vacibdir.

2. Dərmanlar barədə məlumat vermək

Daim qəbul etdiyiniz dərmanlar haqqında həkimi öncədən məlumatlandırın. Xüsusilə qan durulducular, şəkər xəstəliyi dərmanları, dəmir preparatları və mədə turşuluğuna təsir edən dərmanlar barədə sual verilməlidir. Həkim bəzi dərmanların müayinə günü necə qəbul olunacağını izah edə bilər.

3. Allergiya və xəstəlikləri bildirmək

Yerli keyitmə spreylərinə, sedasiya dərmanlarına və ya digər preparatlara allergiyanız varsa, bunu əvvəlcədən bildirin. Həmçinin hamiləlik, ağciyər xəstəlikləri, ürək problemləri və qanaxma riski barədə məlumat vermək lazımdır.

4. Rahat geyim seçmək

Müayinə günü rahat və asan çıxarılan geyim geyinmək yaxşıdır. Diş protezi, eynək və ya bəzək əşyaları barədə klinikanın göstərişlərinə əməl edin. Əgər sedasiya planlaşdırılıbsa, sizi müşayiət edəcək bir yaxınınızın olması tələb oluna bilər.

Müayinə günü nə gözləmək olar?

Qastroskopiya adətən bir neçə dəqiqə çəkir, lakin hazırlıq və müşahidə vaxtı daha uzun ola bilər. Müayinə öncəsi boğazı keyitmək üçün sprey tətbiq edilə bilər və ya həkim sakitləşdirici dərman verə bilər. Cihaz ağızdan ehtiyatla daxil edilir və nəfəs almaq adətən mümkün olur, çünki boru tənəffüs yoluna deyil, qida borusuna yönəlir.

Müayinə zamanı yüngül diskomfort, gəyirmə hissi və ya boğazda basqı ola bilər. Bu, çox insanda qısa müddətli olur. Həkimin verdiyi təlimatlara uyğun sakit qalmaq və dərin nəfəs almağa çalışmaq prosesi asanlaşdıra bilər.

Müayinədən sonra nələr normal ola bilər?

Qastroskopiyadan sonra boğazda bir qədər qıcıqlanma və ya köp hissi ola bilər. Əgər sedasiya tətbiq olunubsa, həmin gün özünüzü yuxulu və yavaş hiss edə bilərsiniz. Bu səbəbdən müayinədən sonra avtomobil idarə etməmək və vacib qərarlar verməmək məsləhət görülür.

Həkim yeməyə və içməyə nə vaxt başlaya biləcəyinizi bildirəcək. Əgər biopsiya götürülübsə, nəticənin hazırlanma vaxtı ayrıca izah edilir. Nəticələrə əsasən əlavə müayinə və ya müalicə planı təyin oluna bilər.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Müayinədən sonra güclü qarın ağrısı, davamlı qusma, nəfəs darlığı, yüksək hərarət, qan qusma və ya qara nəcis kimi əlamətlər yaranarsa, dərhal tibbi yardım alın. Bu hallar nadir olsa da, diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Hazırlıq üçün qısa yoxlama siyahısı

• Həkimin göstərdiyi müddətdə ac qalın
• Daimi dərmanlarınızı əvvəlcədən bildirin
• Allergiya və xəstəliklərinizi qeyd edin
• Sedasiya varsa müşayiətçi planlaşdırın
• Müayinə sonrası istirahət üçün vaxt ayırın

Nəticə

Qastroskopiya mədə və yuxarı həzm sisteminin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün etibarlı müayinə üsuludur. Uğurlu keçməsi üçün ən önəmli addım düzgün hazırlıqdır. Həkimin verdiyi təlimatlara dəqiq əməl etmək həm müayinənin keyfiyyətini artırır, həm də narahatlığı azalda bilər.

FAQ

Qastroskopiyadan əvvəl nə qədər ac qalmaq lazımdır?

Aclıq müddəti mərkəzin qaydasına görə dəyişə bilər. Dəqiq vaxtı həkim və ya tibb işçisi bildirir; onun göstərişinə əməl etmək lazımdır.

Qastroskopiya ağrılıdırmı?

Əksər hallarda ağrılı olmur, amma qısa müddətli diskomfort və boğazda basqı hissi yarana bilər. Lazım gəldikdə keyitmə və ya sakitləşdirici tətbiq oluna bilər.

Müayinə günü dərmanlarımı içə bilərəm?

Bəzi dərmanlar qəbul oluna bilər, bəziləri isə tənzimlənməlidir. Xüsusilə qan durulducular və şəkər dərmanları barədə həkimdən dəqiq göstəriş alın.

Qastroskopiyadan sonra dərhal yemək olar?

Yeməyə başlama vaxtı istifadə olunan keyitmə və həkimin qiymətləndirməsindən asılıdır. Adətən klinika sizə nə vaxt yemək və içmək olacağını bildirir.

Sedasiya olarsa, evə tək gedə bilərəm?

Xeyr, sedasiya sonrası özünüzü yuxulu hiss edə bilərsiniz. Təhlükəsizlik üçün sizi müşayiət edəcək bir yaxınınızın olması tövsiyə olunur.