Qulaq Tıxanıqlığı: Səbəblər və Həkimə Nə Zaman Getməli

Qulaq tıxanıqlığı nədir?

Qulaq tıxanıqlığı insanın qulağında doluluq, basqı, zəifləyən eşitmə və ya səsin boğuq eşidilməsi kimi hiss etdiyi ümumi bir şikayətdir. Bəzən bu hal sadə və keçici olur, bəzən isə müayinə və müalicə tələb edən bir problemin əlaməti ola bilər. Qulağın tıxanması bir və ya hər iki qulaqda yarana bilər və gündəlik danışığı, yuxunu, iş və diqqət keyfiyyətini təsir edə bilər.

Bu şikayət təkcə qulaqla bağlı olmaya bilər. Burun, boğaz və təzyiq dəyişiklikləri də qulaqda tıxanıqlıq hissi yarada bilər. Ona görə də səbəbi düzgün anlamaq vacibdir.

Ən çox görülən səbəblər

1. Qulaq kiri yığılması

Qulaq kiri qulağı qoruyan təbii maddədir. Ancaq çox yığıldıqda qulaq kanalını bağlaya və eşitməni azalda bilər. Xüsusilə pambıq çöpü və ya başqa əşyalarla qulağı təmizləməyə çalışmaq kiri daha dərin itələyə bilər.

2. Östaki borusunun tutulması

Östaki borusu orta qulaqla boğaz arasında hava tarazlığını saxlayır. Soyuqdəymə, allergiya, sinus tıxanıqlığı və ya təzyiq dəyişiklikləri zamanı bu boru yaxşı açılmaya bilər. Nəticədə qulaqda basqı, dolğunluq və səsin dəyişməsi hiss olunur.

3. Soyuqdəymə və üst tənəffüs yolu infeksiyaları

Burun tutulması və selikli qişanın şişməsi qulaqda təzyiq yarada bilər. Bəzən infeksiyadan sonra maye orta qulaqda qalır və qulaq uzun müddət tıxanmış kimi hiss olunur.

4. Allergiya

Allergik rinit zamanı burun və östaki borusu ətrafı şişə bilər. Burun axması, asqırma, qaşınma ilə birlikdə qulaqda doluluq yaranması tez-tez rast gəlinir.

5. Təzyiq dəyişiklikləri

Təyyarə ilə uçuş, sürətli eniş-yoxuş, dalğıclıq və ya dağlıq əraziyə çıxış zamanı qulaq təzyiqi dəyişə bilər. Bu zaman qulağın “açılmaması”, çatlama səsi və qısa müddətli tıxanıqlıq hissi ola bilər.

6. Orta qulaqda maye toplanması

İnfeksiyadan, allergiyadan və ya östaki borusu problemlərindən sonra orta qulaqda maye qala bilər. Bu hal ağrısız tıxanıqlıq və eşitmə azalması verə bilər, xüsusilə uşaqlarda daha çox görülür.

7. Xarici qulaq yolu iltihabı

Qulaq kanalında iltihab olduqda ağrı, qaşınma, həssaslıq və bəzən tıxanıqlıq hissi yarana bilər. Su ilə uzunmüddətli təmas, qulağın zədələnməsi və ya qulağı tez-tez qaralama bu riski artıra bilər.

8. Qulaq pərdəsi zədələnməsi və ya digər daha ciddi səbəblər

Nadir hallarda travma, kəskin infeksiya və ya qəfil eşitmə itkisi ilə birlikdə qulaq tıxanıqlığı meydana gələ bilər. Bu hallarda gecikmədən həkim müayinəsi lazımdır.

Evdə nə etmək olar?

• Qulağın içinə pambıq çöpü, sancaqlayıcı və ya başqa əşya salmayın.
• Burun tutulması varsa, həkimin tövsiyə etdiyi təhlükəsiz burun baxım üsullarından istifadə edin.
• Uçuş zamanı udqunmaq, əsnəmək və ya saqqız çeynəmək təzyiqin bərabərləşməsinə kömək edə bilər.
• Allergiya və soyuqdəymə zamanı ümumi vəziyyəti izləyin və simptomlar uzanarsa müayinəyə gedin.
• Qulaqda ağrı, axıntı və ya eşitmə itkisi varsa özbaşına damcı istifadə etməyin.

Qulağın təmizlənməsi lazım gələrsə, bunu təhlükəsiz üsulla tibb işçisi etməlidir. Evdə qulaq yuma və ya sərt müdaxilə bəzi hallarda zərər verə bilər.

Nə zaman həkimə getmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda həkimə müraciət edin:

• Qulaq tıxanıqlığı bir neçə gün ərzində keçmirsə və ya artırsa.
• Qəfil eşitmə azalması varsa.
• Qulaqda ağrı, qızdırma və ya axıntı varsa.
• Başgicəllənmə, tarazlıq itkisi və ya qulaqda güclü küy eşidilirsə.
• Tıxanıqlıq travmadan sonra yaranıbsa.
• Bir tərəfli və davamlı qulaq tutulması varsa.
• Uşaqda qulaq tutulması ilə birlikdə narahatlıq, yuxusuzluq və ya eşitmə şübhəsi varsa.

Xüsusilə qəfil başlayan eşitmə itkisi təcili qiymətləndirmə tələb edə bilər. Bu halda gözləmək düzgün deyil.

Həkim müayinəsində nə gözlənilir?

Həkim şikayətin nə vaxt başladığını, ağrı və axıntı olub-olmadığını, soyuqdəymə, allergiya, uçuş və travma kimi mümkün səbəbləri soruşa bilər. Qulağa baxış, lazım gələrsə eşitmə testi və digər müayinələr aparıla bilər. Müalicə səbəbə görə dəyişir: qulaq kirinin təhlükəsiz çıxarılması, infeksiyanın müalicəsi və ya östaki borusu probleminin idarə edilməsi kimi.

Qulaq tıxanıqlığını azaltmaq üçün vacib məsləhətlər

• Qulağınızı özünüz dərin təmizləməyə çalışmayın.
• Təkrarlayan allergiya və burun tutulmasını nəzarətdə saxlayın.
• Uçuş və təzyiq dəyişikliyi zamanı qulağı zorla açmağa çalışmayın.
• Şikayət uzun çəkirsə, səbəbi aydınlaşdırmaq üçün müayinəni gecikdirməyin.

Qulaq tıxanıqlığı çox vaxt sadə səbəblərlə bağlı olsa da, bəzən diqqət tələb edən bir vəziyyətin ilk əlaməti olur. Ən doğru addım simptomu izləmək, qulağa zərər verən ev üsullarından uzaq durmaq və lazım olduqda vaxtında həkimə müraciət etməkdir.

FAQ

Qulaq tıxanıqlığı həmişə qulaq kirindən olurmu?

Xeyr. Qulaq kiri ən yayğın səbəblərdən biridir, amma soyuqdəymə, allergiya, östaki borusunun tutulması və orta qulaqda maye də səbəb ola bilər.

Qulağım tıxanıbsa pambıq çöpü istifadə edə bilərəm?

Yox, istifadə etməyin. Pambıq çöpü kiri daha dərin itələyə və qulaq kanalını zədələyə bilər.

Uçuşdan sonra qulaq tıxanıqlığı nə qədər davam edə bilər?

Çox vaxt qısa müddətli olur. Bir neçə saatdan bir neçə günə keçmirsə və ya ağrı, eşitmə azalması varsa həkimə müraciət edin.

Qulaq tıxanıqlığı ilə birlikdə ağrı varsa nə etməliyəm?

Ağrı infeksiya, iltihab və ya başqa problemə işarə edə bilər. Özbaşına dərman başlamadan həkim müayinəsi daha düzgün olar.

Uşaqlarda qulaq tıxanıqlığı təhlükəlidirmi?

Bəzən sadə səbəblərdən olur, amma uşaqlarda qulaq infeksiyası və maye yığılması daha tez-tez görülür. Davam edərsə pediatra və ya LOR həkiminə göstərin.