Qulaqda səs-küy: səbəblər və müayinə üsulları

Qulaqda səs-küy və ya küy hissi çox insanın yaşadığı narahatedici bir şikayətdir. Bu hiss bəzən zəng səsi, xışıltı, fit, uğultu və ya nəbzlə uyğun gələn döyüntü kimi təsvir olunur. Tibb dilində bu vəziyyət çox vaxt tinnitus kimi tanınır.

Vacib məqam odur ki, qulaqda səs-küy özlüyündə bir diaqnoz deyil. O, qulaq, eşitmə siniri, damar sistemi, boyun-çənə nahiyəsi və hətta bəzi ümumi sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli ola bilər. Buna görə də şikayət davamlıdırsa, təkcə simptomu deyil, səbəbi araşdırmaq lazımdır.

Mümkün səbəblər

Qulaqda səs-küy müxtəlif mexanizmlərlə yarana bilər. Bəzi səbəblər müvəqqəti və sadə olsa da, digərləri daha ətraflı qiymətləndirmə tələb edir.

Qulaq kirinin yığılması

Artıq qulaq kiri eşitmə kanalını qismən tıxaya və səsin dəyişmiş, boğuq və ya küylü eşidilməsinə səbəb ola bilər. Bu halda şikayət adətən qulaqda dolğunluq hissi ilə də müşayiət olunur.

Eşitmə itkisi

Xüsusilə yaşla bağlı eşitmə azalması və ya səs-küyə məruz qalma nəticəsində daxili qulaq zədələnməsi zamanı tinnitus yarana bilər. İnsan bəzən fon səsini itirdiyi üçün küyü daha çox hiss edir.

Qulaq infeksiyaları və iltihab

Xarici və orta qulaq iltihabı, maye toplanması və təzyiq dəyişiklikləri qulaqda səs, tutulma və ağrı yarada bilər. Uşaqlarda və böyüklərdə bu vəziyyət eşitmənin müvəqqəti zəifləməsi ilə müşayiət oluna bilər.

Təzyiq və damar səbəbləri

Bəzi insanlarda səs-küy ürək döyüntüsü ilə eyni ritmdə olur. Belə hallarda damar axını, qan təzyiqi dəyişiklikləri, damar daralması və ya digər damar mənşəli səbəblər nəzərdən keçirilir.

Dərmanların yan təsiri

Bəzi preparatlar qulaqda küy şikayətini artıra bilər. Buna görə istifadə etdiyiniz bütün dərmanlar, o cümlədən reseptsiz ağrıkəsicilər və əlavələr haqqında həkimə məlumat vermək vacibdir.

Stress və yuxu pozuntuları

Stress, gərginlik və yuxusuzluq tinnitusun səbəbi olmaya bilər, amma onu daha nəzərəçarpan edə bilər. Şikayət günün sakit anlarında daha çox hiss oluna bilər.

Çənə oynağı və boyun problemləri

Çənə oynağının pozğunluqları, diş sıxma vərdişi və boyun əzələ gərginliyi də qulaq ətrafında qəribə səs və təzyiq hissinə təsir göstərə bilər.

Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?

Qısa müddətli və yüngül şikayət bəzən öz-özünə keçə bilər. Amma aşağıdakı hallarda mütləq həkimə müraciət etmək lazımdır:

• şikayət birdən başlayıbsa və ya sürətlə artıbsa
• tək qulaqda davamlı səs-küy varsa
• eşitmə itkisi, başgicəllənmə və ya qulaq ağrısı müşayiət edirsə
• səs ürək döyüntüsü ilə eyni ritmdədirsə
• üzdə zəiflik, tarazlıq pozulması və ya nevroloji əlamətlər varsa
• şikayət yuxunu, diqqəti və gündəlik həyatı pozursa

Qulaqda səs-küyə qəfil eşitmə itkisi əlavə olunarsa, bu təcili qiymətləndirmə tələb edə bilər.

Həkim müayinəsi necə aparılır?

Müayinə adətən şikayətin nə vaxt başladığını, necə hiss olunduğunu və nəyin artırıb-azaltdığını soruşmaqla başlayır. Həkim sizin tibbi tarixçənizi, istifadə etdiyiniz dərmanları və son vaxtlar keçirdiyiniz infeksiya, travma və ya səs-küyə məruz qalma hallarını öyrənir.

Qulağın fiziki müayinəsi

Otoskopla qulaq kanalı və qulaq pərdəsi diqqətlə yoxlanılır. Burada qulaq kiri, iltihab, maye və ya digər dəyişikliklər görünə bilər.

Eşitmə testləri

Audioqram kimi eşitmə müayinələri şikayətin eşitmə itkisi ilə əlaqəsini müəyyən etməyə kömək edir. Bəzən nitqi ayırdetmə testləri və timpanometriya da tələb olunur. Bu testlər orta qulaq təzyiqini və pərdənin hərəkətini qiymətləndirə bilər.

Laborator müayinələr

Şikayətin səbəbi ümumi sağlamlıq problemi ola bilərsə, həkim qan analizi istəyə bilər. Məsələn, anemiya, qalxanabənzər vəzi problemləri və ya iltihabi proseslər araşdırıla bilər.

Görüntüləmə üsulları

Bəzi hallarda KT və ya MRT lazım olur. Xüsusilə tək tərəfli, davamlı, nəbzvari səs-küy və ya nevroloji əlamətlər olduqda həkim daha ətraflı görüntüləmə ilə daxili qulaq, sinirlər və damarları qiymətləndirə bilər.

Diaqnoz niyə vacibdir?

Qulaqda səs-küyü düzgün qiymətləndirmək vacibdir, çünki müalicə səbəbə görə dəyişir. Qulaq kiri varsa təmizləmə kifayət edə bilər, infeksiya varsa uyğun müalicə lazımdır, eşitmə itkisi varsa isə fərqli yanaşma tələb olunur. Səbəb məlum olmadan şikayəti sadəcə susdurmağa çalışmaq əsas problemi aradan qaldırmaya bilər.

Özünüz nə edə bilərsiniz?

Həkimə gedənə qədər bəzi vərdişlər şikayəti azalda bilər:

• yüksək səslərdən uzaq durun
• qulaq içinə pambıq çubuq və ya yad cisim salmayın
• kofein və nikotinin sizdə şikayəti artırıb-artırmadığını izləyin
• yuxu rejimini qoruyun
• istifadə etdiyiniz dərmanların siyahısını hazırlayın

Lakin özbaşına qulaq damcısı və ya antibiotik istifadə etməyin. Yanlış seçilmiş müalicə şikayəti ağırlaşdıra bilər.

Yekun

Qulaqda səs-küy və küy hissi çox səbəbə bağlı ola bilər və bəzən sadə, bəzən isə ciddi bir problemin siqnalı ola bilər. Əlamət davamlıdırsa, tək tərəflidirsə və ya eşitmə itkisi, başgicəllənmə və ağrı ilə birlikdədirsə, həkim müayinəsi vacibdir. Erkən qiymətləndirmə səbəbi müəyyən etməyə və düzgün müalicə planı qurmağa kömək edir.

FAQ

Qulaqda səs-küy həmişə ciddi xəstəlikdirmi?

Xeyr, həmişə ciddi səbəb olmur. Amma şikayət davamlıdırsa, tək qulaqda hiss olunursa və ya eşitmə itkisi ilə birlikdədirsə, həkimə müraciət etmək lazımdır.

Qulaq kiri qulaqda küy yarada bilərmi?

Bəli, qulaq kirinin yığılması eşitməni dəyişdirə və qulaqda dolğunluqla birlikdə küy hissi yarada bilər.

Qulaqda nəbz kimi döyüntü hissi nə deməkdir?

Bu, nəbzvari tinnitus ola bilər və damar mənşəli səbəbləri düşündürə bilər. Belə hallarda həkim müayinəsi xüsusilə vacibdir.

Hansı müayinələr ən çox edilir?

Ən çox otoskopik qulaq müayinəsi, eşitmə testləri və lazım olduqda qan analizi və görüntüləmə müayinələri aparılır.

Ev şəraitində nə etmək olmaz?

Qulaq içinə pambıq çubuq salmaq, özbaşına damcı və ya antibiotik istifadə etmək olmaz. Bunlar vəziyyəti pisləşdirə bilər.