Sidikdə qan görünməsi: prostat problemləri nələrdir?

Sidikdə qan görünməsi, tibbi dildə hematuriya, hər zaman ciddi səbəb demək deyil. Amma bu əlamət prostatla bağlı problemlərin xəbərçisi ola bilər və buna görə diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Qan bəzən sidiyin açıq qırmızı görünməsi ilə, bəzən də yalnız analizdə aşkarlanan gizli qan kimi özünü göstərir.

Prostat sidik kisəsinin altında yerləşən və sidik kanalını əhatə edən vəzidir. Bu səbəbdən prostatda yaranan iltihab, böyümə və ya başqa dəyişikliklər sidiyin axınına və sidik yollarının selikli qişasına təsir edib qan görünməsinə səbəb ola bilər. Lakin sidikdə qan yalnız prostat xəstəliklərinə aid deyil; böyrək, sidik kisəsi, sidik yolları və hətta bəzi dərmanlar da səbəb ola bilər.

Sidikdə qan görünməsi prostatın hansı problemlərinə işarə edə bilər?

1. Prostat iltihabı (prostatit)

Prostatit prostat vəzinin iltihabıdır və kəskin və ya xroniki ola bilər. İltihab zamanı prostat toxuması həssaslaşır, şişə bilər və sidik kanalını qıcıqlandıra bilər. Bunun nəticəsində sidikdə qan, sidik edərkən yanma, çanaq nahiyəsində ağrı, tez-tez sidiyə getmə və bəzən qızdırma yarana bilər.

Kəskin bakterial prostatitdə əlamətlər daha qəfil və güclü olur. Bu hal təcili tibbi qiymətləndirmə tələb edə bilər, çünki infeksiya sürətlə ağırlaşa bilər.

2. Xoşxassəli prostat böyüməsi

Yaş artdıqca prostatın böyüməsi, yəni xoşxassəli prostat hiperplaziyası, sidik axınını zəiflədə bilər. Sidik kisəsinin tam boşalmaması və təkrarlayan sidik yolları qıcıqlanması nəticəsində bəzən sidikdə qan görünə bilər. Bu, xüsusilə sidiyə başlamaqda çətinlik, zəif axın, gecə tez-tez oyanma və damcı-damcı sidik ifrazı ilə birlikdə ola bilər.

Prostat böyüməsinin özü həmişə qanaxma yaratmır, amma sidik kanalına təzyiq və sidik kisəsinin həddindən artıq gərilməsi dolayı yolla bu əlamətə səbəb ola bilər.

3. Prostat xərçəngi

Sidikdə qan prostat xərçənginin mümkün əlamətlərindən biri ola bilər, amma bu, daha az spesifik əlamətdir. Prostat xərçəngi çox vaxt erkən mərhələlərdə heç bir şikayət vermir. Qan görünməsi, sidiyə çıxma problemləri, sümük ağrıları və ya arıqlama kimi əlamətlərlə birlikdə olduqda, mütləq əlavə müayinələr lazımdır.

Vacibdir ki, sidikdə qan olması təkbaşına xərçəng demək deyil. Buna baxmayaraq, xüsusilə yaşlı kişilərdə və ya ailə tarixçəsi olanlarda bu əlamət laqeyd buraxılmamalıdır.

4. Prostat vəzində daşlar və kalsifikatlar

Prostat daşları bəzən xroniki iltihab fonunda yaranır. Onlar sidik kanalını qıcıqlandıra, ağrıya və nadir hallarda qan görünməsinə səbəb ola bilər. Əgər sidikdə qan təkrarlayırsa və uzunmüddətli sidikdə narahatlıq varsa, həkim bu ehtimalı da nəzərə alır.

5. Prostat prosedurlarından sonra qanama

Biopsiya, kateter qoyulması və ya bəzi uroloji prosedurlardan sonra sidikdə müvəqqəti qan görünməsi ola bilər. Bu, hər zaman ağır problem demək deyil, amma qanama artırsa, laxtalar əmələ gəlirsə və ya sidik ifrazı çətinləşirsə, həkimlə əlaqə saxlamaq lazımdır.

Prostatdan qaynaqlanan qanama ilə yanaşı hansı əlamətlərə diqqət etməli?

• sidik edərkən ağrı və ya yanma
• sidik axınının zəifləməsi
• sidiyə tez-tez getmə, xüsusilə gecə
• çanaq, bel və ya qasıq ağrısı
• qızdırma və üşütmə
• sidikdə laxtalar
• sidik saxlaya bilməmək və ya sidiyə çıxa bilməmək

Bu əlamətlərdən biri və ya bir neçəsi varsa, səbəbi dəqiqləşdirmək üçün müayinəyə ehtiyac ola bilər. Xüsusilə qızdırma, güclü ağrı və sidik ifrazında kəskin çətinlik olduqda gecikməmək vacibdir.

Həkim necə qiymətləndirir?

Həkim ilk növbədə şikayətləri dinləyir, fiziki müayinə aparır və sidiyin analizini istəyə bilər. Lazım gəldikdə qan analizi, PSA testi, ultrasəs müayinəsi, sidik mədəniyyəti və uroloji müayinələr təyin oluna bilər. Bəzən prostatın vəziyyətini dəqiqləşdirmək üçün əlavə görüntüləmə və ya biopsiya tələb olunur.

Müayinə məqsədi yalnız qanamanın mənbəyini tapmaq deyil, həm də sidik yolları infeksiyası, böyrək xəstəlikləri və sidik kisəsi problemlərini istisna etməkdir. Çünki sidikdə qan bir neçə fərqli orqandan qaynaqlana bilər.

Nə zaman təcili yardım lazımdır?

Aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardım lazımdır:

• sidikdə çoxlu qan və ya iri laxtalar varsa
• sidiyə çıxmaq mümkün deyilsə
• güclü bel, qarın və ya qasıq ağrısı varsa
• qızdırma, titrətmə və ümumi halsızlıq varsa
• qan durulducu dərman qəbul edirsinizsə və qanama dayanmazsa

Bu əlamətlər sidik yollarının tıxanması, ağır infeksiya və ya digər təcili vəziyyətlərə işarə edə bilər.

Özünüz nə edə bilərsiniz?

Sidikdə qan gördükdə özbaşına ağrıkəsici və ya antibiotik qəbul etməyin. Bol maye qəbul etmək bəzi hallarda faydalı olsa da, səbəbi aradan qaldırmır. Əlaməti qeyd edin: nə vaxt başladı, rəngi necə idi, ağrı və ya qızdırma olub-olmadığını yazın. Bu məlumatlar həkimə düzgün yönləndirmə verir.

Əgər simptom təkrarlanırsa, onu “öz-özünə keçər” deyə gözləmək düzgün deyil. Erkən qiymətləndirmə həm ciddi xəstəliklərin vaxtında aşkarlanmasına, həm də daha sadə problemlərin düzgün müalicəsinə kömək edir.

Nəticə

Sidikdə qan görünməsi prostat iltihabı, xoşxassəli böyümə, prostat daşları, prosedur sonrası qanama və bəzən daha ciddi xəstəliklərlə bağlı ola bilər. Dəqiq səbəbi yalnız müayinə ilə müəyyən etmək mümkündür. Əlamət təkrarlanırsa və ya ağrı, qızdırma, sidiyə çıxmada çətinlik kimi şikayətlərlə birlikdədirsə, uroloqa müraciət edin.

FAQ

Sidikdə qan görünməsi həmişə prostatdan olurmu?

Xeyr. Sidikdə qan böyrək, sidik kisəsi, sidik yolları, infeksiya və bəzi dərmanlardan da qaynaqlana bilər.

Ağrı olmadan sidikdə qan görünərsə, bu təhlükəlidirmi?

Ağrısız qanama da araşdırılmalıdır. Bəzi hallarda ciddi olmayan səbəb olur, amma bəzən daha önəmli xəstəliklərin ilk əlaməti ola bilər.

Prostatit sidikdə qan verə bilərmi?

Bəli. Xüsusilə kəskin və ya bakterial prostatitdə iltihab və qıcıqlanma sidikdə qana səbəb ola bilər.

Prostat xərçəngi sidikdə qanla özünü göstərə bilərmi?

Bəli, amma bu tipik və ya tək əlamət deyil. Yenə də təkrarlayan qanama mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Sidikdə qan gördükdə nə etməliyəm?

Əlaməti qeyd edib uroloqa müraciət edin. Qan çoxdursa, laxta varsa, sidiyə çıxa bilmirsinizsə və ya qızdırma varsa, təcili yardım alın.