Udlaq və qırtlaq problemlərində ciddi əlamətlər hansılardır?

Udlaq və qırtlaq problemləri çox vaxt boğaz ağrısı, səsdə dəyişiklik və ya udmada narahatlıq kimi başlayır. Lakin bəzi əlamətlər sadə bir soyuqdəymədən daha ciddi vəziyyətə işarə edə bilər. Bu halları vaxtında tanımaq xüsusilə vacibdir, çünki bəzi problemlər hava yoluna, qidalanmaya və ümumi sağlamlığa təsir göstərə bilər.

Hansı əlamətlər ciddi sayılır?

Aşağıdakı əlamətlərdən biri varsa, diqqətli olmaq lazımdır. Bəzi hallarda təcili tibbi qiymətləndirmə tələb oluna bilər:

• nəfəs almaqda çətinlik və ya fitvari səs
• sürətlə artan udma çətinliyi
• tüpürcəyi uda bilməmək və ağızdan axma
• birdən başlayan güclü boğaz ağrısı, xüsusilə bir tərəfdə
• qanın tüpürcəklə gəlməsi və ya qanlı bəlğəm
• səsin batması və ya tutulmasının 2–3 həftədən uzun çəkməsi
• boyunda şişlik və ya sərt kütlə hissi
• yüksək hərarət, halsızlıq və udma zamanı güclü ağrı
• çənəni tam açmaqda çətinlik
• izahsız arıqlama və ya davamlı qulaq ağrısı ilə birlikdə boğaz şikayətləri

Nəfəs darlığı niyə təcili əlamətdir?

Qırtlaq tənəffüs yolunun bir hissəsidir. Şişkinlik, allergik reaksiya, infeksiya və ya yad cisim bu nahiyəni daralda bilər. Əgər nəfəs alma çətinləşirsə, göğsdə sıxılma hissi yaranırsa, danışmaq çətinləşirsə və ya nəfəs alarkən səs gəlirsə, bu təcili vəziyyət ola bilər.

Xüsusilə dodaqlarda göyərmə, huşda bulanıqlıq, qeyri-adi qorxu hissi və ya sürətlə pisləşmə varsa, gözləmək olmaz. Təcili yardım çağırmaq daha təhlükəsiz seçimdir.

Udma çətinliyi nə zaman narahatedicidir?

Yüngül boğaz qıcıqlanması qısa müddətdə keçə bilər. Amma su içməkdə belə çətinlik, qidanın boğazda qalması hissi, tez-tez boğulma və ya tüpürcəyi uda bilməmək ciddi sayılır. Bu, iltihab, abses, şişkinlik, sinir problemi və ya başqa bir maneə ilə bağlı ola bilər.

Udma çətinliyi ilə yanaşı qızdırma, güclü ağrı və ağızı açmaqda çətinlik varsa, müayinə gecikdirilməməlidir.

Səs batması hər zaman yüngül səbəbdən olmur

Səsin tutulması çox vaxt virus infeksiyası, səsin həddindən artıq istifadəsi və ya qıcıqlanma ilə bağlı olur. Lakin səs batması 2–3 həftədən çox davam edirsə, xüsusilə siqaret çəkənlərdə, qırtlaq problemi ehtimalı nəzərə alınmalıdır. Uzunmüddətli səs dəyişikliyi mütləq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Səslə yanaşı udma çətinliyi, boyunda şişlik, qulaq ağrısı və ya səbəbsiz arıqlama varsa, bu əlamətlər daha diqqətli yanaşma tələb edir.

Boğaz ağrısında hansı əlamətlər ciddi infeksiyaya işarə edə bilər?

Adi boğaz ağrısı çox vaxt evdə qayğı ilə yüngülləşir. Amma aşağıdakı hallar daha ciddi infeksiyanı düşündürə bilər:

• bir tərəfdə güclü ağrı və ağızı açma çətinliyi
• yumşaq damaqda şişlik və ya səsin “boğuq” çıxması
• udma zamanı çox güclü ağrı
• yüksək hərarət və titrətmə
• boyunda ağrılı limfa düyünləri

Bu əlamətlər peritonzilyar abses, epiglottit və ya digər ciddi infeksiyalarla əlaqəli ola bilər. Bəzən simptomlar sürətlə inkişaf edir, buna görə özünü müşahidə etmək kifayət etməyə bilər.

Boyunda şişlik və kütlə nə vaxt araşdırılmalıdır?

Boyunda yeni yaranan və ya böyüyən şişlik, xüsusilə 2–3 həftədən uzun çəkirsə, mütləq həkim tərəfindən yoxlanmalıdır. Ağrısız sərt kütlə, davamlı səs batması, udma çətinliyi və ya izahsız arıqlama varsa, səbəbi aydınlaşdırmaq vacibdir. Bu əlamətlər sadə limfa düyünü böyüməsindən daha ciddi vəziyyətlərə qədər müxtəlif səbəblərlə bağlı ola bilər.

Hansı hallarda dərhal təcili yardım lazımdır?

Aşağıdakı vəziyyətlərdə gözləmək olmaz:

• nəfəs alma çətinliyi sürətlə artırsa
• dil, dodaq və ya boğazda qəfil şişmə varsa
• tüpürcəyi uda bilmirsinizsə
• danışmaq və ya cümlə qurmaq çətinləşirsə
• şəxs huşunu itirir, çaşqın görünür və ya göyərmə yaranırsa

Bu hallar həyati təhlükə yarada bilər və təcili müdaxilə tələb edir.

Həkim müayinəsinə gedənə qədər nə etməli?

Əgər nəfəs almaqda ciddi çətinlik yoxdursa, isti maye qəbul etmək, səsə istirahət vermək və qıcıqlandırıcı maddələrdən uzaq durmaq faydalı ola bilər. Lakin özbaşına antibiotik, steroid və ya ağrıkəsici qəbul etmək düzgün olmaya bilər. Həkim görünənə qədər simptomların necə başladığını, nə qədər davam etdiyini və nəyin onları artırdığını qeyd etmək kömək edə bilər.

Əgər allergiya, xroniki siqaret istifadəsi, immun zəifliyi və ya əvvəlki boğaz əməliyyatı varsa, bunu mütləq həkimə bildirin.

Nəticə

Udlaq və qırtlaq problemlərində ciddi sayılan əlamətlər əsasən nəfəs alma çətinliyi, udma pozuntusu, uzunmüddətli səs batması, qanama, boyunda şişlik və sürətlə pisləşən ağrıdır. Bu əlamətlər adi boğaz narahatlığından fərqli olaraq daha ciddi səbəbləri göstərə bilər. Şübhə olduqda, xüsusilə nəfəs alma təsirlənirsə, vaxtında tibbi yardım almaq ən doğru addımdır.

FAQ

Boğaz ağrısı neçə günə keçməlidir?

Sadə boğaz ağrısı çox vaxt bir neçə gün ərzində yüngülləşir. Əgər ağrı uzanır, pisləşir və ya nəfəsalma və udma çətinliyi ilə birlikdədirsə, həkimə müraciət edin.

Səs batması nə vaxt ciddi sayılır?

Səs batması 2–3 həftədən çox çəkirsə və ya udma çətinliyi, boyunda şişlik, qulaq ağrısı kimi əlamətlərlə müşayiət olunursa, qiymətləndirilməlidir.

Udma çətinliyi varsa, bu həmişə infeksiyadır?

Xeyr. Udma çətinliyi infeksiya, şişkinlik, qıcıqlanma, sinir problemi və ya başqa səbəblərlə bağlı ola bilər. Sürətlə artarsa, təcili yoxlanmalıdır.

Nəfəs almaqda yüngül çətinlik olsa, gözləmək olarmı?

Xeyr. Nəfəs alma çətinliyi qırtlaq daralmasının əlaməti ola bilər və sürətlə ağırlaşa bilər. Belə halda dərhal təcili yardım lazımdır.

Boyunda ağrısız şişlik təhlükəlidirmi?

Ağrısız, sərt və ya böyüyən şişlik xüsusilə 2–3 həftədən uzun çəkirsə, mütləq həkim tərəfindən araşdırılmalıdır.