Ürək stenti qoyulması: prosedur və bərpa müddəti

Ürək stenti qoyulması, daralmış və ya tıxanmış koronar damarın içərisinə kiçik bir torvari borunun yerləşdirilməsi ilə qan axınının yaxşılaşdırıldığı prosedurdur. Bu müdaxilə adətən angioplastika ilə birlikdə aparılır və məqsəd ürək əzələsinə daha çox qan və oksigen çatdırmaqdır.

Stent qoyulması, xüsusən də sinə ağrısı, təngnəfəslik və ya infarkt riski olan xəstələrdə həkim tərəfindən qiymətləndirilə bilər. Hər xəstəyə stent uyğun olmur; qərar damarların vəziyyətinə, simptomlara, laborator və görüntüləmə nəticələrinə əsasən verilir.

Prosedur necə aparılır?

Ürək stenti qoyulması adətən kateter laboratoriyasında həyata keçirilir. Xəstə oyaq olur, amma sakitləşdirici dərman verilə bilər. Prosedur zamanı həkim çox vaxt bilək və ya qasıq damarından nazik bir kateter daxil edir və onu rentgen nəzarəti altında ürəyi qidalandıran damara yönəldir.

İlk mərhələdə damar daralmasının yeri müəyyən edilir. Daha sonra dar sahəyə baloncuq yerləşdirilərək şişirdilir və damar genişləndirilir. Stent çox vaxt həmin yerdə qalıcı olaraq damar divarına yerləşdirilir ki, damar yenidən daralmasın. Bəzi stentlər dərmanla örtülü olur; hansı növün seçiləcəyinə həkim qərar verir.

Prosedurdan əvvəl nə gözlənilir?

• Qan durulaşdırıcılar və digər dərmanlar barədə həkimə məlumat verilir.
• Qida və maye qəbuluna dair göstərişlər verilə bilər.
• Qan analizləri və bəzən əlavə müayinələr aparılır.
• Allergiya, xüsusən kontrast maddəyə həssaslıq barədə məlumat çatdırılmalıdır.

Prosedur zamanı nə hiss oluna bilər?

Xəstə yüngül təzyiq, istilik hissi və ya kateterin hərəkəti ilə bağlı narahatlıq duya bilər. Kontrast maddə verildikdə bədəndə qısa müddətli istilik hissi ola bilər. Güclü ağrı hiss olunarsa, bunu dərhal tibbi heyətə bildirmək vacibdir.

Bərpa müddəti nə qədərdir?

Bərpa müddəti stentin hansı səbəblə qoyulmasından, damarların ümumi vəziyyətindən, infarkt olub-olmamasından və xəstənin digər xəstəliklərindən asılıdır. Bir çox xəstə prosedurdan sonra qısa müşahidə müddətindən sonra evə gedə bilir. Bəzən isə xəstəxanada daha uzun qalmaq lazım olur.

İlk günlərdə kateter daxil edilən yerdə yüngül göyərmə, həssaslıq və ya zəif ağrı ola bilər. Həkim adətən bir neçə gün ağır qaldırmamağı, güclü fiziki yüklənmədən uzaq durmağı və giriş yerini təmiz saxlamağı tövsiyə edir. Normal gündəlik fəaliyyətə qayıdış çox vaxt tədricən olur.

Bərpanı sürətləndirən əsas tövsiyələr

• Dərmanları həkimin yazdığı kimi müntəzəm qəbul edin.
• Siqaretdən uzaq durun.
• Təzyiq, şəkər və xolesterini nəzarətdə saxlayın.
• Həkim icazəsi olmadan məşqi və ya işi artırmayın.
• Sağlam qidalanma və yüngül gəzinti ilə başlayın.

Stentdən sonra hansı dərmanlar lazım ola bilər?

Stentdən sonra çox vaxt qan laxtalanmasının qarşısını almaq üçün dərmanlar təyin edilir. Bunlar antiplatelet qrupuna aid ola bilər. Bu dərmanları həkim məsləhəti olmadan dayandırmaq təhlükəli ola bilər, çünki stentin tutulma riski arta bilər.

Bəzi xəstələrə əlavə olaraq təzyiqi salan, xolesterini azaldan və ya diabetə nəzarət edən dərmanlar da lazım olur. Müalicə planı fərdi şəkildə qurulur.

Nələr normal sayılır, nələrdə həkimə müraciət etməli?

Kateter yerində az miqdarda göyərmə və yüngül ağrı normal ola bilər. Lakin aşağıdakı hallarda dərhal tibbi yardım lazımdır:

• giriş yerində güclü qanaxma və ya şişkinlik
• artan sinə ağrısı
• nəfəs darlığı
• huş bulanıqlığı və ya bayılma
• qızdırma və ya yara yerində infeksiya əlamətləri

Kimlər daha çox diqqətli olmalıdır?

Böyrək xəstəliyi, qanaxma riski, əvvəlki allergik reaksiyalar və ya çoxsaylı damar daralmaları olan xəstələrdə planlama daha diqqətli aparılır. Yaşlı xəstələrdə və çoxsaylı əlavə xəstəlikləri olan şəxslərdə bərpa daha fərqli ola bilər.

Əgər sinə ağrısı birdən başlayıbsa, təngnəfəslik artıbsa və ya infarkt şübhəsi varsa, təcili yardım çağırmaq vacibdir. Stent təcili və ya planlı şəkildə qoyula bilər; hər iki halda sonrakı nəzarət müalicənin vacib hissəsidir.

Nəticə

Ürək stenti qoyulması daralmış damarın açılması üçün effektiv və geniş istifadə olunan müdaxilədir, amma bu, əsas ürək-damar xəstəliyini tam aradan qaldırmır. Uğurlu nəticə üçün dərmanlara sadiqlik, həyat tərzi dəyişiklikləri və müntəzəm həkim nəzarəti əsas rol oynayır.

Bərpa müddəti adətən qısadır, lakin tam sağalma xəstənin vəziyyətinə görə dəyişir. Sizin üçün ən düzgün planı kardioloq müəyyən etməlidir.

FAQ

Ürək stenti qoyulması ağrılıdırmı?

Prosedur zamanı adətən güclü ağrı olmur. Xəstə yüngül təzyiq, narahatlıq və ya kontrast maddə veriləndə istilik hissi duya bilər.

Stent qoyulduqdan sonra nə vaxt evə gedə bilərəm?

Bu, vəziyyətdən asılıdır. Bir çox xəstə qısa müşahidədən sonra evə buraxılır, amma infarkt və ya əlavə risklər olduqda daha uzun qalmaq lazım gələ bilər.

Stent qoyulduqdan sonra işə nə vaxt qayıtmaq olar?

İşə qayıdış fərdi olur və işin fiziki ağırlığından asılıdır. Həkim giriş yerinin sağalması və ümumi vəziyyətə görə tövsiyə verir.

Stent ömürlük qalırmı?

Bəli, stent adətən damarda qalıcı olaraq qalır. Onun ətrafında damar toxuması sağalır və qan axınının yaxşılaşmasına kömək edir.

Stentdən sonra dərmanları dayandırmaq olarmı?

Həkim icazəsi olmadan yox. Xüsusən qan durulaşdırıcı dərmanların vaxtından əvvəl dayandırılması ciddi risk yarada bilər.