Uşaqlarda qızdırma nə zaman təhlükəlidir?

Uşaqlarda qızdırma valideynləri ən çox narahat edən vəziyyətlərdən biridir. Çox vaxt bu, orqanizmin infeksiyaya qarşı mübarizə apardığını göstərir və təkbaşına təhlükə demək deyil. Amma bəzi hallarda qızdırma ciddi xəstəliyin əlaməti ola bilər. Ən vacibi yalnız termometrdəki rəqəmə deyil, uşağın ümumi vəziyyətinə də diqqət yetirməkdir.

Qızdırma nədir?

Qızdırma bədən temperaturunun normaldan yuxarı qalxmasıdır. Uşaqlarda bu, ən çox virus və ya bakterial infeksiyalar zamanı olur. Peyvənddən sonra, diş çıxarma dövründə, isti mühitdə qalanda və ya bəzi iltihabi hallarda da temperatur yüksələ bilər. Qızdırmanın özü xəstəlik deyil, bir əlamətdir.

Qızdırma nə zaman təhlükəli sayılır?

Temperaturun neçə dərəcə olması vacibdir, amma tək meyar deyil. Bəzi uşaqlarda nisbətən aşağı hərarət də ciddi vəziyyətin göstəricisi ola bilər. Xüsusilə aşağıdakı hallarda qızdırma təhlükəli hesab oluna bilər:

• 3 aydan kiçik körpədə 38°C və ya daha yüksək temperatur varsa
• Uşaq çox yuxuludur, oyatmaq çətindir və ya cavab vermir
• Nəfəs alma sürətlənib, nəfəs darlığı, xırıltı və ya göyərmə var
• Qıcolma baş verib
• Dəri üzərində yoxa çıxmayan səpgilər yaranıb
• Boyun sərtliyi, güclü baş ağrısı, işığa həssaslıq varsa
• Qarın ağrısı, davamlı qusma və ya şiddətli ishal müşahidə olunursa
• Susuzlaşma əlamətləri var: ağız quruluğu, sidiyin azalması, göz yaşı olmadan ağlama
• Uşaqda immun sistemi zəifdir və ya xroniki xəstəlik mövcuddur

Temperaturdan çox ümumi vəziyyətə baxın

Bəzən 39°C qızdırması olan uşaq nisbətən oynaq və maye qəbul edə bilən olur. Digər tərəfdən, 38°C ətrafında hərarəti olan uşaq çox halsız və nəfəs almaqda çətinlik çəkə bilər. Buna görə də davranış, nəfəs, maye qəbulu və ayıqlıq vacib göstəricilərdir.

Evdə nə etməli?

Qızdırmalı uşağa əsas məqsəd rahatlıq vermək və susuzlaşmanın qarşısını almaqdır. Evdə aşağıdakı tədbirlər faydalı ola bilər:

• Uşağa tez-tez kiçik porsiyalarla su, ana südü, uyğun yaşa görə maye verin
• Yüngül, nəfəs alan geyim seçin
• Otağı sərin və rahat saxlayın
• Uşağı zorla yeməyə məcbur etməyin, amma maye qəbuluna diqqət edin
• Temperaturu müntəzəm ölçün, amma hər dəqiqə yox, vəziyyətə görə izləyin

Qızdırmanı salmaq üçün dərmanlar yalnız yaşa və çəkiyə uyğun dozada verilməlidir. Adətən uşaqlarda istifadə olunan dərmanlar barədə həkim və ya əczaçıdan dəqiq göstəriş alın. Heç vaxt böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş dərmanı uşağa özbaşına verməyin.

Nə etməmək lazımdır?

• Uşağı soyuq su ilə vanna etməyin və buz kimi su istifadə etməyin
• Alkoqolla bədəni silməyin
• Uşağı qalın yorğanlara bükməyin
• Bir neçə qızdırmasalını eyni anda həkim məsləhəti olmadan verməyin
• Qızdırma düşməsə də panikaya qapılıb dərmanları təkrar-təkrar verməyin

Nə zaman həkimə müraciət etməli?

Aşağıdakı hallarda pediatra müraciət etmək lazımdır:

• Qızdırma 24-48 saatdan çox davam edirsə və səbəbi aydın deyilsə
• Uşaqda qulaq ağrısı, boğaz ağrısı, sidikdə yanma və ya başqa lokal əlamətlər varsa
• Uşaq qəbul etdiyi mayeni saxlaya bilmir, təkrar qusur
• Qızdırma tez-tez təkrarlanırsa
• Uşaq ümumi olaraq əvvəlkindən çox zəifdirsə

Təcili yardım çağırmaq və ya təcili şöbəyə getmək lazım olan vəziyyətlərə isə qıcolma, huşun itməsi, ciddi nəfəs darlığı, göyərmə, şiddətli halsızlıq, boyun sərtliyi və ya həyati təhlükə yaradan başqa əlamətlər daxildir.

Qızdırmanı necə ölçməli?

Ölçmə üsulu uşağın yaşından asılıdır. Kiçik uşaqlarda etibarlı termometrdən istifadə vacibdir. Ölçmə zamanı eyni üsulu təkrarlamaq, nəticələri müqayisə etməyə kömək edir. Qulaq, qoltuqaltı və ya ağızdan ölçülən göstəricilər fərqlənə bilər. Əgər ölçmə nəticəsi ilə uşağın vəziyyəti uyğun gəlmirsə, həkimlə məsləhətləşin.

Qızdırma niyə olur?

Ən çox səbəblər arasında soyuqdəymə, qrip, boğaz infeksiyaları, qulaq iltihabı, sidik yolu infeksiyası və mədə-bağırsaq infeksiyaları var. Bəzən səbəb ilk baxışda görünmür və əlavə müayinə lazım olur. Peyvənddən sonra qısa müddətli qızdırma da ola bilər. Səbəbi müəyyən etmək üçün uşağın digər əlamətləri çox önəmlidir.

Nəticə

Uşaqlarda qızdırma həmişə təhlükəli deyil, amma bəzi əlamətlər olduqda dərhal həkimə müraciət edilməlidir. Əsas qayda budur: yalnız temperatur rəqəminə baxmayın, uşağın nəfəsini, ayıqlığını, maye qəbulunu və ümumi vəziyyətini izləyin. Şübhə varsa, peşəkar tibbi qiymətləndirmə alın.

FAQ

Uşaqda neçə dərəcə qızdırma təhlükəli sayılır?

Təkcə rəqəm deyil, uşağın yaşı və ümumi vəziyyəti vacibdir. Xüsusilə 3 aydan kiçik körpədə 38°C və ya daha yüksək hərarət təcili qiymətləndirilməlidir.

Qızdırma zamanı uşağa nə qədər maye vermək lazımdır?

Uşağa tez-tez, az-az maye vermək yaxşıdır. Ana südü, su və yaşına uyğun digər mayelər susuzlaşmanın qarşısını almağa kömək edir.

Qızdırması olan uşağı örtmək düzgündürmü?

Xeyr, uşağı qalın örtmək qızdırmanı artırıb narahatlığı çoxalda bilər. Yüngül geyim daha uyğundur.

Qızdırma zamanı duş vermək olar?

İlıq mühitdə, rahatlaşdırıcı qısa duş ola bilər, amma soyuq su və buz kimi vanna tövsiyə edilmir. Uşağı üşütmək olmaz.

Qızdırma neçə gün davam edərsə həkimə getməliyəm?

Qızdırma 24-48 saatdan çox davam edirsə, səbəb aydın deyilsə və ya əlavə simptomlar varsa, pediatra müraciət edin.