Uşaqlarda sidik yolu infeksiyası: əlamətlər və müalicə

Uşaqlarda sidik yolu infeksiyası nədir?

Sidik yolu infeksiyası (SYİ) sidik sisteminin bir hissəsinə bakteriyaların keçməsi və orada iltihab yaratmasıdır. Bu infeksiya sidik kisəsində, sidik kanalında və ya böyrəklərdə ola bilər. Uşaqlarda SYİ bəzən qeyri-spesifik əlamətlərlə keçdiyi üçün vaxtında tanınması çətin ola bilər.

Kiçik yaşlarda uşaqlar şikayətlərini dəqiq ifadə etməyə bilər. Buna görə valideynlər iştahsızlıq, səbəbsiz qıcıqlanma, qızdırma və sidikdə dəyişikliklər kimi dolayı əlamətlərə diqqət yetirməlidirlər.

Ən çox rast gəlinən əlamətlər

Sidik yolu infeksiyasının əlamətləri infeksiyanın yuxarı və ya aşağı sidik yollarında olmasından asılı olaraq dəyişə bilər. Bəzi uşaqlarda yalnız bir neçə əlamət görünür.

Aşağı sidik yolu infeksiyasında

• Sidik edərkən ağrı və ya yanma
• Tez-tez sidiyə getmə
• Təcili sidiyə getmə hissi
• Sidiyin bulanıq və ya pis qoxulu olması
• Alt qarın nahiyəsində ağrı
• Bəzən sidik saxlaya bilməmə və ya gecə yataq islatma

Yuxarı sidik yolu infeksiyasında

• Yüksək hərarət
• Bel və ya böyrək nahiyəsində ağrı
• Ürəkbulanma və qusma
• Ümumi halsızlıq
• Körpələrdə səbəbsiz ağlama, pis qidalanma, çəki artımının zəifləməsi

Qeyd etmək lazımdır ki, körpələrdə simptomlar çox qeyri-müəyyən ola bilər. Hərarət və mənbəyi bilinməyən halsızlıq kimi əlamətlər belə sidik yolu infeksiyasına işarə edə bilər.

Həkim diaqnozu necə qoyur?

Uşaqlarda sidik yolu infeksiyasına şübhə olduqda həkim ilk növbədə ətraflı anamnez toplayır və uşağı müayinə edir. Sonra sidik testləri təyin olunur. Dəqiq nəticə almaq üçün sidik nümunəsinin düzgün toplanması çox vacibdir.

Əsas diaqnostik mərhələlər

• Sidik analizi: Sidikdə leykosit, nitrit, qan və digər dəyişikliklər yoxlanılır.
• Sidik əkilməsi (kultura): Hansı bakteriyanın infeksiya yaratdığını müəyyən etməyə kömək edir.
• Qan analizləri: Xüsusilə qızdırma və ağır gediş zamanı infeksiyanın dərəcəsini qiymətləndirmək üçün tələb oluna bilər.
• Ultrasəs müayinəsi: Sidik yollarında struktur problem və ya sidik axını pozğunluğu olub-olmadığını araşdırmaq üçün istifadə edilə bilər.

Bəzi uşaqlarda, xüsusilə təkrarlayan infeksiyalarda və ya qeyri-adi gedişdə, əlavə görüntüləmə müayinələri lazım ola bilər. Həkim bunun zəruriliyinə uşağın yaşı, simptomları və müayinə nəticələrinə əsasən qərar verir.

Müalicə mərhələləri

Müalicə infeksiyanın yerindən, uşağın yaşından və ümumi vəziyyətindən asılıdır. Özbaşına antibiotik vermək düzgün deyil, çünki yanlış dərman və ya natamam kurs müalicəni çətinləşdirə bilər.

1. İlkin qiymətləndirmə

Həkim uşağın simptomlarını, qızdırmanın olub-olmadığını, sidikdə dəyişiklikləri və əvvəlki infeksiyaları soruşur. Lazım gələrsə, müalicə laborator nəticələr gözlənilmədən də başlanıla bilər.

2. Antibiotik müalicəsi

Sidik yolu infeksiyaları çox vaxt bakterial olduğuna görə antibiotiklə müalicə olunur. Dərman seçimi sidik kulturunun nəticəsinə, uşağın yaşına və infeksiyanın ağırlığına görə edilir. Həkim təyin etdiyi müddətə tam əməl etməyi vacib sayır.

3. Maye qəbulu və rahatlıq tədbirləri

Kifayət qədər maye qəbul etmək sidik ifrazını artıraraq sidik yollarının təmizlənməsinə kömək edə bilər. Həkim ehtiyac olduqda qızdırma və ağrı üçün uyğun dəstək müalicəsi tövsiyə edə bilər.

4. Təkrar nəzarət

Simptomlar azaldıqdan sonra belə, bəzi uşaqlarda təkrar müayinə lazım ola bilər. Xüsusilə körpələrdə, qızdırmalı infeksiyada və ya təkrarlayan hallarda həkim əlavə qiymətləndirmə planlaşdıra bilər.

Valideynlər evdə nələrə diqqət etməlidir?

• Uşağın sidiyə getmə tezliyini və ağrını izləyin.
• Qızdırmanı ölçün və maye qəbulunu qeyd edin.
• Antibiotiki həkimin dediyi qaydada verin.
• Uşaqda qusma, susuzlaşma, güclü halsızlıq və ya ağrı artarsa, yenidən müraciət edin.
• Tualet vərdişlərini yaxşılaşdırın və sidiyi saxlamağı azaltmağa çalışın.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?

Aşağıdakı hallarda gecikmədən tibbi yardım alın:

• 3 aydan kiçik körpədə hərarət
• Yüksək qızdırma və titrətmə
• Bel ağrısı və ya böyrək nahiyəsində güclü ağrı
• Təkrarlayan qusma və maye saxlaya bilməmə
• Sidiyin azalması və ya susuzlaşma əlamətləri
• Uşağın vəziyyətində sürətli pisləşmə

Təkrarlanmanın qarşısını necə almaq olar?

Qarşısının alınması üçün əsas məqsəd sidik axınının normal olmasına və bakteriyaların çoxalmasına şərait yaradan amillərin aradan qaldırılmasına kömək etməkdir. Bu, xüsusilə tez-tez infeksiya keçirən uşaqlarda önəmlidir.

• Yetərli su içmək
• Sidiyi uzun müddət saxlamamaq
• Qəbizliyi vaxtında müalicə etmək
• Gigiyenaya diqqət etmək
• Tualet vərdişlərini yaşa uyğun formalaşdırmaq

Əgər uşaqda bir neçə dəfə sidik yolu infeksiyası olubsa, həkim əlavə səbəbləri araşdırmaq üçün daha geniş müayinə təklif edə bilər.

Nəticə

Uşaqlarda sidik yolu infeksiyası vaxtında aşkarlanarsa, müalicə planı daha effektiv qurula bilər. Əlamətlər yaşdan asılı olaraq dəyişdiyi üçün qızdırma, ağrılı sidik ifrazı, halsızlıq və sidikdə dəyişiklikləri diqqətdən qaçırmamaq vacibdir. Dəqiq diaqnoz və uyğun müalicə üçün pediatra müraciət etmək ən doğru addımdır.

FAQ

Uşaqlarda sidik yolu infeksiyası necə başlayır?

Çox vaxt bakteriyalar sidik kanalından yuxarı qalxaraq sidik kisəsinə və ya böyrəklərə çatır. Gigiyena, qəbizlik və sidiyi saxlama vərdişi riski artıra bilər.

Hərarət olmadan da sidik yolu infeksiyası ola bilərmi?

Bəli. Xüsusilə aşağı sidik yolu infeksiyasında hərarət olmaya bilər. Sidikdə ağrı, tez-tez sidiyə getmə və pis qoxu kimi əlamətlər də önəm daşıyır.

Sidik yolu infeksiyası üçün hansı analiz lazımdır?

Əsasən sidik analizi və sidik əkilməsi tələb olunur. Bəzi hallarda qan analizləri və ultrasəs müayinəsi də lazım ola bilər.

Antibiotik başlanandan sonra uşaq nə qədər tez yaxşılaşır?

Bu, infeksiyanın ağırlığından asılıdır. Simptomlar bir neçə gün ərzində azala bilər, amma dərmanı həkimin təyin etdiyi müddətə tam vermək vacibdir.

Təkrarlayan sidik yolu infeksiyası nə deməkdir?

Uşağın qısa aralıqlarla bir neçə dəfə sidik yolu infeksiyası keçirməsi təkrarlayan infeksiya sayılır. Bu halda həkim səbəbi araşdırmaq üçün əlavə müayinə istəyə bilər.