Uşaqlarda təkrarlanan badamcıq iltihabı nədən olur?

Uşaqlarda tez-tez təkrarlanan badamcıq iltihabı nədir?

Badamcıq iltihabı, yəni tonzillit, boğazın arxa hissəsində yerləşən badamcıqların iltihabıdır. Uşaqlarda bu problem bir dəfə deyil, qısa aralıqlarla yenidən-yenidən yarandıqda valideynlər haqlı olaraq səbəbi soruşurlar. Təkrarlanan badamcıq iltihabı təkcə “tez-tez xəstələnmək” demək deyil; bəzən bu, davamlı infeksiya mənbəyini, bəzən də uşaq orqanizminin müəyyən şəraitlərə daha həssas olduğunu göstərə bilər.

Əsas məsələ odur ki, badamcıqlar bədənin müdafiə sisteminin bir hissəsidir və uşaqlıq dövründə mikroblarla daha çox təmasda olurlar. Buna görə də xüsusilə bağça və məktəb yaşında badamcıq iltihabı daha çox görülə bilər.

Ən çox rast gəlinən səbəblər

1. Virus infeksiyaları

Uşaqlarda boğaz ağrısı və badamcıq iltihabının ən çox səbəbi viruslardır. Soyuqdəymə və yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları tez-tez boğazı da təsir edir. Virus mənşəli xəstəliklər bir-birinin ardınca gəldikdə valideynlər bunu “təkrarlanan badamcıq iltihabı” kimi qavrayırlar.

2. Bakterial infeksiyalar

Bəzi hallarda səbəb bakteriya olur, xüsusilə də streptokok infeksiyası. Müalicə tam aparılmadıqda və ya uşaq tam sağalmadan yenidən yoluxduqda badamcıq iltihabı qısa müddətdə təkrarlana bilər. Bakterial infeksiya daha sıx şəkildə yüksək hərarət, güclü boğaz ağrısı, udmada çətinlik və badamcıqlarda ağ ləkələrlə müşayiət oluna bilər.

3. Məktəb və bağçada yaxın təmas

Uşaqlar bir-birinə yaxın oynayır, oyuncaqları paylaşır və gigiyena qaydalarına hər zaman tam əməl etmirlər. Bu da mikrobların asan yayılmasına səbəb olur. Xüsusilə kollektiv mühitdə olan uşaqlarda tənəffüs yolu infeksiyaları daha çox təkrarlana bilər.

4. İmmunitet sisteminin hələ yetişməməsi

Uşaqların immun sistemi zamanla formalaşır. Kiçik yaşlarda orqanizm çox sayda yeni virusa və bakteriyaya qarşı öyrənmə mərhələsində olur. Bu, təkrarlanan boğaz infeksiyalarının səbəblərindən biri ola bilər.

5. Xroniki badamcıq iltihabı və ya badamcıq daşları

Bəzi uşaqlarda badamcıqlarda davamlı iltihab qalır və mikroblar orada gizlənərək yenidən aktivləşə bilir. Nadir hallarda badamcıq boşluqlarında yığılan ifrazat və qida qalıqları da narahatlıq yarada bilər. Bu vəziyyət qoxu, boğazda diskomfort və tez-tez təkrarlama ilə müşayiət oluna bilər.

6. Allergiya və burun axıntısı

Allergik rinit, burun tıxanıqlığı və boğazın arxasına axan selik boğazı qıcıqlandıra bilər. Bu qıcıqlanma bəzən infeksiya kimi görünür və şikayətləri artırır. Əsl səbəb müəyyən edilmədikdə təkrarlanan ağrı və udma narahatlığı davam edə bilər.

7. Ağızla nəfəs alma, yuxu problemləri və reflüks

Burun tıxanıqlığı səbəbindən ağızla nəfəs alan uşaqlarda boğaz quruluğu artır və badamcıqlar daha həssas ola bilər. Mədə turşusunun gecə saatlarında boğaza qalxması, yəni reflüks də boğazı qıcıqlandıra bilər. Bu hallarda problem həmişə infeksiya olmur.

Hansılar təkrarlanma riskini artırır?

• Tez-tez xəstə uşaqlarla yaxın təmas
• Əl gigiyenasının zəif olması
• Yuxu çatışmazlığı və ümumi yorğunluq
• Passiv siqaret tüstüsünə məruz qalma
• Burun tıxanıqlığı və ağızla nəfəs alma
• Allergiya və xroniki sinus problemləri

Bu faktorlar infeksiyanın yenidən tutulmasını asanlaşdıra və boğazın sağalmasını gecikdirə bilər.

Nə zaman həkim müayinəsi vacibdir?

Badamcıq iltihabı hər dəfə öz-özünə keçsə belə, tez-tez təkrarlanırsa pediatr və ya qulaq-burun-boğaz həkiminə müraciət etmək lazımdır. Xüsusilə aşağıdakı hallarda gecikməmək vacibdir:

• Yüksək hərarət təkrarlanırsa
• Uşaq udmaqda çətinlik çəkirsə
• Nəfəs alma çətinləşirsə
• Boğaz ağrısı tez-tez qayıdırsa
• Boyunda limfa düyünləri böyüyürsə
• Uşaq zəif yeyir, su içmir və halsızdırsa

Həkim müayinə zamanı infeksiyanın virus, bakteriya və ya başqa səbəbdən olub-olmadığını qiymətləndirə bilər. Bəzi hallarda boğaz yaxması və ya əlavə müayinələr lazım ola bilər.

Müalicə yanaşması nədən asılıdır?

Müalicə səbəbə görə seçilir. Virus infeksiyalarında əsasən istirahət, maye qəbulu və simptomatik dəstək kifayət edə bilər. Bakterial infeksiya şübhəsində isə həkim uyğun dərman təyin edə bilər. Antibiotik yalnız həkim məsləhəti ilə istifadə olunmalıdır; çünki hər boğaz ağrısı antibiotik tələb etmir.

Təkrarlanan hallarda həkim badamcıqların vəziyyətini, uşağın ümumi sağlamlığını, allergiya və burun problemlərini də nəzərdən keçirir. Bəzən təkrarlamanın arxasında birdən çox səbəb olur.

Ev şəraitində nə kömək edə bilər?

• Uşağa kifayət qədər maye verin
• Əl yuma vərdişini gücləndirin
• Uşağın yuxusunu və istirahətini təmin edin
• Siqaret tüstüsündən uzaq saxlayın
• Burun tıxanıqlığı varsa bunu həkimlə müzakirə edin
• Tibbi məsləhət olmadan dərman verməyin

Ən önəmlisi, hər təkrarlanan epizodu ayrıca izləməkdir. Hərarət, boğaz ağrısı, öskürək, burun axıntısı və digər əlamətləri qeyd etmək həkimə diaqnoz qoymağa kömək edir.

Nəticə

Uşaqlarda tez-tez təkrarlanan badamcıq iltihabı çox vaxt infeksiyalarla əlaqəlidir, amma səbəb yalnız bununla məhdudlaşmır. Viruslar, bakteriyalar, kollektiv mühit, allergiya, burun tıxanıqlığı və xroniki boğaz qıcıqlanması əsas rola malik ola bilər. Təkrarlanma davam edirsə, dəqiq səbəbi müəyyən etmək üçün həkim müayinəsi vacibdir.

FAQ

Badamcıq iltihabı uşaqlarda niyə təkrarlanır?

Ən çox səbəb virus və ya bakterial infeksiyalara tez məruz qalma, kollektiv mühit və immun sistemin hələ tam yetişməməsidir.

Təkrarlanan badamcıq iltihabı həmişə antibiotik tələb edir?

Xeyr. Antibiotik yalnız bakterial infeksiya şübhəsi və ya təsdiqi olduqda həkim tərəfindən təyin edilir.

Ev şəraitində nə etmək olar?

Uşağın maye qəbulunu artırmaq, istirahətini təmin etmək və əl gigiyenasına diqqət etmək faydalıdır.

Hansı əlamətlərdə həkimə getmək lazımdır?

Yüksək hərarət, udmada çətinlik, nəfəs alma problemi, güclü halsızlıq və tez-tez təkrarlanan boğaz ağrısı olduqda həkimə müraciət edin.

Allergiya badamcıq iltihabına səbəb ola bilərmi?

Allergiya birbaşa infeksiya yaratmasa da, boğazı qıcıqlandıraraq şikayətləri artıra və təkrarlanan kimi görünə bilər.