Uşaqlarda Təkrarlanan Boğaz Ağrısı: Səbəblər və Müalicə

Uşaqlarda təkrarlanan boğaz ağrısı nədir?

Boğaz ağrısı uşaqlarda çox rast gəlinir, amma bəzi hallarda bu şikayət dəfələrlə təkrarlanır. Təkrarlanan boğaz ağrısı eyni simptomun qısa aralıqlarla yenidən ortaya çıxması və ya demək olar ki, hər soyuqdəymə dövründə uşağın boğazının ağrıması deməkdir. Bu vəziyyət tək bir xəstəlik deyil, müxtəlif səbəblərin əlaməti ola bilər.

Ən vacibi, hər boğaz ağrısının antibiotik tələb etmədiyini bilməkdir. Uşaqlarda səbəbin düzgün müəyyən edilməsi lazımsız dərman istifadəsinin qarşısını alır və daha uyğun müalicəyə imkan verir.

Mümkün səbəblər

1. Viral infeksiyalar

Uşaqlarda boğaz ağrısının ən geniş yayılmış səbəbi viruslardır. Soyuqdəymə, qripə bənzər infeksiyalar və digər yuxarı tənəffüs yolu virusları boğazda qıcıqlanma, udmada ağrı, burun axması və öskürək yarada bilər. Virus mənşəli hallarda adətən bədən temperaturu yüngül və ya orta olur və simptomlar bir neçə gün ərzində azalır.

2. Bakterial infeksiyalar

Streptokok kimi bakteriyalar da boğaz ağrısına səbəb ola bilər. Bu zaman boğazda güclü ağrı, qızdırma, badamcıqlarda ağ ləkələr, boyun limfa düyünlərində həssaslıq müşahidə oluna bilər. Bakterial infeksiya yalnız həkim qiymətləndirməsindən sonra təsdiqlənməlidir; çünki oxşar əlamətlər viruslarda da ola bilər.

3. Allergiya və burun tutulması

Allergik rinit zamanı burun axması və ya tutulması uşağın ağızdan nəfəs almasına səbəb olur. Bu isə boğazın quruması və qıcıqlanması ilə nəticələnə bilər. Xüsusilə yaz mövsümündə, tozlu mühitdə və ya ev heyvanları ilə təmasda şikayətlər arta bilər.

4. Quru hava və qıcıqlandırıcılar

Qızdırıcılar, kondisioner, siqaret tüstüsü, güclü qoxular və havası quru otaqlar boğaz selikli qişasını qıcıqlandırır. Xüsusən gecələr ağız açıq yatmaq boğaz ağrısını daha da artırır.

5. Gastroezofageal reflüks

Mədə turşusunun qida borusuna geri qayıtması boğazda yanma, qıcıqlanma və səhər daha çox hiss edilən ağrı yarada bilər. Hər uşaqda eyni cür görünməsə də, təkrarlanan boğaz ağrısının qeyri-infeksion səbəblərindən biri də reflüksdür.

6. Təkrarlanan badamcıq iltihabı və ya xroniki problem

Bəzi uşaqlarda badamcıqlar tez-tez iltihablanır və ya xroniki olaraq böyümüş olur. Bu vəziyyət boğaz ağrısı ilə yanaşı xoruldama, ağızdan nəfəsalma və udmada çətinlik yarada bilər. Belə hallarda həkim əlavə müayinə tələb edə bilər.

Hansı əlamətlərə diqqət etmək lazımdır?

Sadə boğaz ağrısı ilə yanaşı aşağıdakı əlamətlər varsa, səbəbin daha ciddi ola biləcəyi düşünülür:

• yüksək və ya davamlı qızdırma
• udmada ciddi çətinlik
• nəfəs almaqda problem
• badamcıqlarda ağ ləkələr və ya irinli görünüş
• boyunda şişkin və ağrılı limfa düyünləri
• tez-tez təkrarlayan halsızlıq
• səsdə dəyişiklik və ya uzun sürən öskürək

Əgər uşaq maye qəbul edə bilmir, ağız quruluğu yaranır və ya sidik ifrazı azalırsa, susuzlaşma riski də nəzərə alınmalıdır.

Diaqnoz necə qoyulur?

Həkim uşağın şikayətlərini, simptomların nə qədər tez-tez təkrarlandığını və əlavə əlamətləri soruşur. Fiziki müayinə zamanı boğaz, badamcıqlar, qulaq və boyun limfa düyünləri yoxlanılır. Lazım gələrsə, sürətli streptokok testi, boğaz yaxması və ya digər laborator müayinələr tövsiyə oluna bilər.

Təkrarlanan hallarda həkim allergiya, reflüks, burun-udlaq problemləri və ya tez-tez yoluxma riskini də qiymətləndirə bilər.

Müalicə yanaşmaları

Səbəbə yönəlmiş müalicə

Müalicə boğaz ağrısının səbəbindən asılıdır. Viral infeksiyalarda əsas yanaşma dincəlmə, maye qəbulu və simptomların yüngülləşdirilməsidir. Bakterial infeksiyada isə həkim antibiotik təyin edə bilər, lakin bu yalnız təsdiqlənmiş ehtiyac olduqda edilməlidir.

Ev şəraitində dəstək

• Uşağın kifayət qədər su və ilıq maye qəbul etməsi
• Otaq havasının həddən artıq quru olmaması
• Siqaret tüstüsündən uzaq durmaq
• İstirahət və yuxunun təmin edilməsi
• Həkim məsləhəti ilə yaşa uyğun ağrıkəsici və qızdırmasalıcı istifadə olunması

Bal balaca uşaqlara və xüsusən 1 yaşdan kiçiklərə bal verilməsi uyğun olmaya bilər. Hər dərman uşağın yaşına və çəkisinə uyğun seçilməlidir.

Allergiya və reflüksün idarə olunması

Əgər səbəb allergiyadırsa, allergenlə təmasın azaldılması və həkimin tövsiyə etdiyi dərmanlar faydalı ola bilər. Reflüks şübhəsində isə qidalanma vərdişlərinin düzəldilməsi, gec yatmazdan əvvəl ağır yeməkdən qaçınmaq və lazım gələrsə, həkimin təyin etdiyi müalicə tətbiq olunur.

Cərrahi yanaşmalar nə vaxt nəzərdən keçirilir?

Çox tez-tez təkrarlanan badamcıq iltihabı, yuxu pozuntusu və ya badamcıqlarla bağlı digər problemlər olduqda LOR həkimi cərrahi seçimləri dəyərləndirə bilər. Bu qərar fərdi şəkildə verilir və hər uşaq üçün uyğun olmaya bilər.

Nə vaxt həkimə müraciət etməli?

Boğaz ağrısı 5-7 gündən uzun çəkirsə, tez-tez geri qayıdırsa və ya uşağın ümumi vəziyyətini pozursa, pediatra müraciət edin. Nəfəs almaqda çətinlik, tüpürcəyi udmama, boğulma hissi, səpgilər və ya çox yüksək qızdırma varsa, təcili tibbi qiymətləndirmə lazımdır.

Qarşısını necə almaq olar?

Təkrarlanan boğaz ağrısının hamısını tamamilə önləmək mümkün olmasa da, riski azaltmaq olar:

• əllərin müntəzəm yuyulması
• xəstə şəxslərlə yaxın təmasdan uzaq durmaq
• otağın havasını təmiz və nisbətən rütubətli saxlamaq
• allergiyaları idarə etmək
• passiv siqaretdən qorumaq
• uşağın kifayət qədər maye qəbul etməsinə diqqət etmək

Ən düzgün yanaşma tez-tez təkrarlanan simptomu “adi boğaz ağrısı” kimi qəbul etməmək, səbəbi aydınlaşdırmaq və planlı müayinə aparmaqdır.

Nəticə

Uşaqlarda təkrarlanan boğaz ağrısı ən çox infeksiyalarla əlaqəli olsa da, allergiya, quru hava, ağızdan nəfəsalma, reflüks və badamcıq problemləri də səbəb ola bilər. Dəqiq diaqnoz olmadan antibiotik və ya başqa dərman istifadə etmək düzgün deyil. Simptomlar tez-tez təkrarlanırsa, pediatr və ya LOR həkimi ilə məsləhətləşmək ən doğru addımdır.

FAQ

Uşaqlarda boğaz ağrısı nə vaxt təkrarlanan sayılır?

Boğaz ağrısı qısa aralıqlarla yenidən yaranırsa və ya demək olar ki, hər infeksiya dövründə təkrarlanırsa, təkrarlanan sayılır.

Hər boğaz ağrısında antibiotik lazımdır?

Xeyr. Antibiotik yalnız həkim tərəfindən bakterial infeksiya ehtimalı və ya təsdiqi olduqda təyin edilir.

Təkrarlanan boğaz ağrısına allergiya səbəb ola bilərmi?

Bəli. Burun tutulması və ağızdan nəfəsalma boğazı qurudaraq ağrı və qıcıqlanma yarada bilər.

Evdə nə etmək olar?

Kifayət qədər maye vermək, otağın havasını quru saxlamamaq, tüstüdən uzaq durmaq və həkim məsləhəti ilə simptomatik dəstək vermək olar.

Nə zaman təcili yardım lazımdır?

Nəfəs almaqda çətinlik, tüpürcəyi udmama, boğulma hissi, çox yüksək qızdırma və ya sürətlə pisləşmə olduqda təcili yardım lazımdır.